{"id":3890,"date":"2021-07-20T04:22:00","date_gmt":"2021-07-20T04:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/?p=3890"},"modified":"2021-07-20T05:21:15","modified_gmt":"2021-07-20T05:21:15","slug":"uluslararasi-hukuk-pratik-calismasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/uluslararasi-hukuk-pratik-calismasi\/","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 Hukuk Pratik \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131"},"content":{"rendered":"
\n

Beykent \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Uluslararas\u0131 Hukuk Dersi Final S\u0131nav\u0131na Y\u00f6nelik Pratik \u00c7al\u0131\u015fma Cevaplar\u0131<\/p>\n<\/blockquote>\n

Olay I<\/strong><\/p>\n

Peru\u2019da ya\u015fayan ve \u0130spanyol k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7ok seven, ancak \u0130spanya\u2019n\u0131n buradaki n\u00fcfusunun azalmas\u0131ndan memnun olmayan bir grup insan bir araya gelmi\u015f ve bu konu hakk\u0131nda toplant\u0131lar d\u00fczenlemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu toplant\u0131lar giderek protesto y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir y\u0131l boyunca \u00f6zellikle ba\u015fkent Lima\u2019da bulunan sivil halk\u0131n mal varl\u0131\u011f\u0131 bu protestolar y\u00fcz\u00fcnden a\u011f\u0131r zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Peru h\u00fck\u00fcmeti bu hareketleri engellemek i\u00e7in sivil halk\u0131n mal\u0131na zarar verdi\u011finden \u015f\u00fcphelendi\u011fi ki\u015fileri tutuklam\u0131\u015f ve yarg\u0131lama yapmadan hapis cezalar\u0131 vermi\u015ftir. Bu ki\u015filer Peru\u2019nun taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerine bu durumun ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirtirken, yetkililer Peru\u2019nun bu gibi protesto durumlar\u0131nda uluslararas\u0131 hukuk kurallar\u0131n\u0131n uygulanmayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirmektedir. \u00c7e\u015fitli protesto g\u00f6sterileri d\u00fczenleyen bu grup silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma teknikleri konusunda uzman olan bir komutan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde daha geni\u015flemi\u015f ve kendilerine Ayd\u0131nl\u0131k Yol ismini vermi\u015ftir. Silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma hukukuna ili\u015fkin kurallar\u0131 g\u00f6zeterek iki y\u0131l boyunca s\u00fcrekli ve e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc askeri operasyonlar ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Ayd\u0131nl\u0131k Yol\u2019un komutan\u0131 \u00fclkede uluslararas\u0131 olmayan silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, Peru yetkilileri \u00fclkenin herhangi bir k\u0131sm\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na alan grup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle b\u00f6yle bir \u00e7at\u0131\u015fmadan s\u00f6z edilemeyece\u011fini belirtmektedir. \u0130ki y\u0131l\u0131n sonunda \u0130spanya Peru\u2019da ya\u015fanan olaylarda hakl\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Ayd\u0131nl\u0131k Yol isimi gruba destek olmak amac\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmalara m\u00fcdahil olmu\u015ftur.<\/p>\n

1) Bu olayda belirtilen \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131 saptay\u0131n\u0131z. Ya\u015fanan t\u00fcm olaylar\u0131n kronolojik s\u0131ralamaya g\u00f6re de\u011ferlendirmesini ayr\u0131 ayr\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar hukuku kurallar\u0131na g\u00f6re yap\u0131n\u0131z. Tan\u0131mlar\u0131n\u0131 ve buna g\u00f6re uygulanacak kurallar\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Bir devlet, bir devlete sava\u015f a\u00e7mas\u0131 durumunda bu olay\u0131n hukuken kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cUluslararas\u0131 Silahl\u0131 \u00c7at\u0131\u015fmad\u0131r.\u201d Bu olayda ise bir protesto g\u00f6sterisi, \u015fiddet g\u00f6sterisi ya da isyan tarz\u0131 bir durum s\u00f6z konusudur.\u00a0Burada dikkat edilmesi gereken nokta kronolojik olarak ya\u015fanan geli\u015fmelerdir. Elbette protesto g\u00f6sterisi, i\u00e7 isyan gibi olaylar adeta bir kartopu gibi b\u00fcy\u00fcyerek farkl\u0131 bi\u00e7imlere everilecektir. Bu durumda olaylar\u0131 ve hukuken kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131 ile anlatmakta b\u00fcy\u00fck yarar var. Bir ba\u015fka ifadeyle ba\u015flang\u0131\u00e7ta uluslararas\u0131 hukuku ilgilendirmeyen olaylar, bir s\u00fcre sonra uluslararas\u0131 hukukun inceleme alan\u0131na girebilir.1<\/sup>\u00a0Bu olay yorumlan\u0131rken yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey olay\u0131n neden uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma hukukunu ilgilendirdi\u011finin net bir bi\u00e7imde ifade edilmesidir.<\/em><\/p>\n

Somut olay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda ya\u015fanan durum, birka\u00e7 ki\u015finin bir araya gelerek mala zarar verme su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi yani \u00fclke i\u00e7erisinde bir karga\u015fa ortam\u0131 oldu\u011fu bir ba\u015fka ifadeyle bir i\u00e7 isyan\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bu sebeplerden m\u00fctevellit olayda bir uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilemez. Bu durumda uygulanacak hukuk Peru devletinin ulusal hukuku ve team\u00fcl hukukudur. Ayr\u0131ca belirtilmelidir ki temel anlamda uygulanacak hukuk \u201cjus cogens\u201d kurallar\u0131d\u0131r.2<\/sup><\/p>\n

Somut olayda ki problem Peru yetkililerinin adil yarg\u0131lama yapmadan, h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 ceza vermelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Her ne kadar meydana gelen olay bir i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olsa da insan haklar\u0131na ili\u015fkin, uluslararas\u0131 standartlara uygun davranma zarureti vard\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali, Peru ad\u0131na sorumluluk do\u011furur.<\/p>\n

Olay\u0131n sonra ki a\u015famas\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131na meydana gelen olaylar\u0131n ard\u0131ndan \u201cAyd\u0131nl\u0131k Yol\u201d isminde bir olu\u015fum kuruldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu olu\u015fum bir komuta alt\u0131nda silahl\u0131 bir \u015fekilde m\u00fccadele vermektedir. Ayr\u0131ca yine olaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu organizasyonun iki y\u0131l boyunca s\u00fcrekli ve e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc bir \u015fekilde faaliyet g\u00f6sterdi\u011finden bahsedilmektedir. Bu duruma g\u00f6re art\u0131k \u201culuslararas\u0131 olmayan bir \u00e7at\u0131\u015fma\u201d n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmek gerekmektedir. Somut olayda iki farkl\u0131 devletten bahsedilmedi\u011fi i\u00e7in, olay bir devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in bu yorumu yapmak do\u011frudur.<\/p>\n

Ayr\u0131ca 1949 Tarihli Cenevre S\u00f6zle\u015fmelerinin ortak 3. Maddesi silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu her durumda uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r.3<\/sup>\u00a01977 Tarihli 2 No\u2019lu ek protokol ise uygulama alan\u0131 bulamayacakt\u0131r. 2 No\u2019lu ek protokol\u00fcn uygulanmas\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fmesi gereken d\u00f6rt ko\u015ful vard\u0131r.\u00a04<\/sup><\/p>\n

Buraya kadar yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar\u0131 kabaca yorumlayal\u0131m. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta meydana gelen olaylar silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar hukukunu ilgilendirmemektedir. Sadece kendi devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde belirli bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan geli\u015fmelerin ya\u015fanmas\u0131d\u0131r. Bu durum devletin i\u00e7 i\u015flerini ilgilendiren, kamu d\u00fczenini bozucu olaylard\u0131r. (Ter\u00f6r faaliyeti, isyan, ayaklanma ya da i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u015feklinde isimlendirilebilir.) Yine bir ba\u015fka ifadeyle meydana gelen bu olaylarda uluslararas\u0131 hukuku ilgilendirece\u011fi \u015fekilde bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma s\u00f6z konusu de\u011fildir.5<\/sup>\u00a0Bu durumda \u00fclkenin ulusal hukuk kurallar\u0131 ve insan haklar\u0131 kurallar\u0131 ge\u00e7erli olacakt\u0131r.<\/em><\/p>\n

\u0130lerleyen zamanlarda olaya \u0130spanya\u2019n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu durumda olay uluslararas\u0131 olmayan silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalardan, uluslararas\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara do\u011fru everilmektedir. Uluslararas\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalarda uygulanmas\u0131 gereken hukuk kurallar\u0131 1949 tarihli 4 Cenevre S\u00f6zle\u015fmesinin tamam\u0131 ve 1977 tarihli 1 No\u2019lu ek protokold\u00fcr. Bu protokol s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimine, bask\u0131c\u0131 rejimlere ve yabanc\u0131 i\u015fgaline kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadeleleri uluslararas\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma boyutuna ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

2) Bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada uygulanacak olan insanc\u0131l hukuk kurallar\u0131n\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 ki\u015filer olarak hukuken kabul edilen stat\u00fcleri, bu stat\u00fclere kabul edilmeyen ki\u015fileri eksiksiz bir \u015fekilde anlat\u0131n\u0131z ve somut olaya uygulay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Hukuken kabul edilen stat\u00fcler: Sava\u015fan stat\u00fcs\u00fc, sava\u015f\u00e7\u0131 olmayan stat\u00fcs\u00fc, hukuka ayk\u0131r\u0131 sava\u015fan stat\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Bu stat\u00fcler aras\u0131nda en fazla sivil halk (sava\u015fmayanlar)\u00a0 korunmaktad\u0131r ve kendilerine kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde k\u00f6t\u00fc m\u00fcdahale de bulunulamaz.<\/p>\n

Ele ge\u00e7irilen sava\u015f esirlerine de i\u015fkence bulunulamaz ve sava\u015f esirleri kamp\u0131nda g\u00f6zetim alt\u0131nda tutulmalar\u0131 gerekir. Sava\u015f esnas\u0131nda bu ki\u015filere kar\u015f\u0131 ceza verme amac\u0131 g\u00fcd\u00fclemez.<\/p>\n

Sava\u015fanlar silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara do\u011frudan kat\u0131lma hakk\u0131 olan ki\u015filerdir. Harp esirlerine ili\u015fkin Cenevre S\u00f6zle\u015fmesinin 4. Maddesi sava\u015fan stat\u00fcs\u00fcne haiz olan ki\u015fileri belirtmi\u015ftir. Bu ki\u015filer: D\u00fczenli ordu mensuplar\u0131, milis kuvvetleri, g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikler, \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f direni\u015f hareketi mensuplar\u0131 ve kitlece ayaklanmaya kat\u0131lan bireylerdir.<\/p>\n

Yukar\u0131da bahsedilen ki\u015filerin uymak zorunda oldu\u011fu baz\u0131 kurallar vard\u0131r. Bu kurallar: Silahlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ta\u015f\u0131ma, ay\u0131r\u0131c\u0131 rozet takma, emir komuta zinciri i\u00e7erisinde hareket etme \u015feklindedir.<\/p>\n

Durumu tart\u0131\u015fmal\u0131 olan grup ise gerillalard\u0131r. Gerillalar sava\u015fan devletlerden birisine aittir ve yukar\u0131da say\u0131lan d\u00f6rt unsuru ta\u015f\u0131mak zorundad\u0131r. Durumlar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 olmas\u0131n\u0131n sebebi uluslararas\u0131 sava\u015f hukukuna her zaman riayet etmemelerinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dini, teknik ve sa\u011fl\u0131k personeli ise her zaman ve en \u00e7ok korunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Hi\u00e7 korunmayan grup ise paral\u0131 askerler, \u00f6zel askeri \u015firketler ve casuslard\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/strong>3) Peru\u2019nun ve \u0130spanya\u2019n\u0131n Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019nin yetkisini kabul etti\u011fini varsayal\u0131m. Peru silahl\u0131 kuvvetlerinde g\u00f6rev yapan Komutan Y, Peru Ba\u015fkan\u0131 X\u2019in emriyle Peru\u2019da ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn \u0130spanyol \u0131rk\u0131na ait bireyleri \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130spanya olay\u0131 Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019ne ta\u015f\u0131m\u0131\u015f, Komutan Y burada \u00fcst\u00fcn\u00fcn emrini yerine getirdi\u011fi i\u00e7in, Ba\u015fkan X ise bir devlet ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yarg\u0131lanmamas\u0131 gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. Sizce i\u015flenen su\u00e7 nedir? Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi bu iki ki\u015fiyi yarg\u0131layabilecek midir? \u0130ddialar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendiriniz.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019nin yetkisine giren d\u00f6rt tip su\u00e7 vard\u0131r. Bunlar:<\/p>\n