1- TANIM<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Her \u015feyden \u00f6nce a\u00e7\u0131k r\u0131zan\u0131n ne oldu\u011funu bilmekte yarar var. Acaba herhangi bir konu hakk\u0131nda herhangi bir nedene dayal\u0131 olarak ki\u015filerin verileri a\u00e7\u0131k r\u0131zalar\u0131n\u0131 almak kayd\u0131yla i\u015flenebilir mi?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 6698 Say\u0131l\u0131 Kanunun tan\u0131mlar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 3. maddesine g\u00f6re a\u00e7\u0131k r\u0131za, \u201cBelirli bir konuya ili\u015fkin, bilgilendirilmeye dayanan ve \u00f6zg\u00fcr iradeyle a\u00e7\u0131klanan\u201d<\/em> r\u0131zad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Kanunda h\u00fck\u00fcm alt\u0131nda al\u0131nan bu maddeye g\u00f6re a\u00e7\u0131k r\u0131za al\u0131n\u0131rken \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken unsurlar\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 6698 Say\u0131l\u0131 Kanuna paralel olarak da Anayasam\u0131z\u0131n 20. maddesine 2010’da eklenen ek f\u0131kra, ki\u015fisel verilerin ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hallerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 2- HER RIZA B\u0130R A\u00c7IK RIZA MIDIR?<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tan\u0131mlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011funuzda bir \u015fey dikkatinizi \u00e7ekti mi? \u0130lgili mevzuatlar neden \u201cr\u0131za al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d demek yerine \u201ca\u00e7\u0131k r\u0131za al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d \u015feklinde bir d\u00fczenleme yapm\u0131\u015f? R\u0131za almak ve a\u00e7\u0131k r\u0131za almak farkl\u0131 kavramlar m\u0131? E\u011fer \u00f6yleler ise a\u00e7\u0131k r\u0131za nas\u0131l al\u0131nmal\u0131? \u015eimdi bu kavram\u0131n \u00fczerinde dural\u0131m?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Anayasa ve 6698 Say\u0131l\u0131 Kanunun yan\u0131 s\u0131ra Avrupa Genel Veri Koruma Reg\u00fclasyonu (GDPR)\u2019a g\u00f6re ilgilinin r\u0131zas\u0131 al\u0131n\u0131rken kendisi taraf\u0131ndan \u201ca\u00e7\u0131k\u00e7a\u201d ve \u201conaylay\u0131c\u0131\u201d bir eyleme dayanarak al\u0131nan r\u0131zay\u0131 \u201ca\u00e7\u0131k r\u0131za\u201d olarak nitelendirebiliriz. Uygulamada yap\u0131lan hatalara birazdan de\u011finece\u011fiz ancak konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir \u00f6rnek verelim. Spor malzemeleri satan bir i\u015fletmenizin oldu\u011funu ve i\u015fletmenizin m\u00fc\u015fteriler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in onlara bir form verdi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Olumsuz de\u011ferlendirmelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda m\u00fc\u015fteri memnuniyetini artt\u0131rmak ad\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapabilmek i\u00e7in m\u00fc\u015fterilerin ileti\u015fim bilgilerini de toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 varsayal\u0131m. \u0130lerleyen zamanlarda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z indirim ve kampanyalar i\u00e7in bu formda yer alan mail adreslerine ya da cep telefonu numaralar\u0131na kampanya mesajlar\u0131 g\u00f6nderebilir misiniz? \u0130lk bak\u0131\u015fta \u201cM\u00fc\u015fterim zaten daha \u00f6nce benimle ileti\u015fim bilgilerini payla\u015ft\u0131 ve bunu r\u0131zas\u0131yla yapt\u0131. Neden g\u00f6ndermeyeyim ki?\u201d <\/em>\u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. \u0130\u015fte az \u00f6nce bahsetti\u011fimiz \u201columlu eyleme dayanan a\u00e7\u0131k r\u0131za\u201d tam olarak burada devreye giriyor. Unutmay\u0131n \u015fu durumda m\u00fc\u015fterinizin kampanya mesajlar\u0131 almak i\u00e7in verdi\u011fi bir a\u00e7\u0131k r\u0131za bulunmuyor. O sadece bir de\u011ferlendirme formu doldurdu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 3- UYGULAMADA YAPILAN HATALAR<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Yukar\u0131da k\u0131saca de\u011findi\u011fimiz 6698 Say\u0131l\u0131 Kanun 3. Maddesi \u00c7er\u00e7evesinde yap\u0131lan hatalara de\u011finelim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n A. A\u00e7\u0131k R\u0131za Al\u0131nan Konunun SINIRSIZ Olmas\u0131<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n A\u00e7\u0131k r\u0131za al\u0131n\u0131rken yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck hata r\u0131zan\u0131n belirli bir konuya y\u00f6nelik olarak al\u0131nmamas\u0131. Bir veriyi toplarken \u201cA\u00e7\u0131k r\u0131zaya dayal\u0131 olarak al\u0131nan veri neden toplan\u0131yor?\u201d \u201cHangi ama\u00e7la kullan\u0131lacak?\u201d sorular\u0131na mutlaka yan\u0131t verebilmelisiniz. Konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yine \u00f6rnek \u00fczerinden ilerleyelim.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n \u00d6rne\u011fin bir i\u015f ba\u015fvurusu formunda ki\u015finin anne ad\u0131, baba ad\u0131, evli ise e\u015finin ad\u0131, do\u011fum tarihi, do\u011fum yeri, hobileri, askerli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 yer, en s\u0131k ziyaret etti\u011fi \u015fehirler gibi hususlara yer verilebilir mi?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Bu \u00f6rnekte yukar\u0131da belirtti\u011fimiz iki soru \u00f6nem kazan\u0131yor. \u0130\u015fe ba\u015fvuran bir ki\u015finin askerli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 yer hangi amaca y\u00f6nelik olarak toplanacak? Ya da ki\u015finin aile fertlerinin ad\u0131 hangi ama\u00e7la i\u015flenecek? Bir insan kaynaklar\u0131 sorumlusu olarak i\u015f ba\u015fvuru formunda yer alan bu sorular\u0131 neden sordu\u011funuza ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klaman\u0131z var m\u0131?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ki\u015finin do\u011fum tarihini yap\u0131lacak i\u015fin niteli\u011fine g\u00f6re i\u015flemeniz muhtemel. \u00d6rne\u011fin silahl\u0131 \u00f6zel g\u00fcvenlik istihdam edecekseniz ilgilinin 21 ya\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinde olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n aranmas\u0131 ilgili mevzuat\u0131n bir gere\u011fidir. Peki ki\u015finin hobilerinin i\u015flenmesi neye dayanabilir? \u201cBen \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m personeli iyice tan\u0131mak isterim. Bu nedenle ki\u015finin bo\u015f vakitlerinde ne yapt\u0131\u011f\u0131 benim i\u00e7in \u00f6nemli.\u201d <\/em>gibi bir arg\u00fcman hukuken ge\u00e7erli midir?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Ba\u015fka bir \u00f6rnek \u00fczerinden gidelim. Bir dernek \u00fcyeli\u011fi formunda ki\u015finin mensubu oldu\u011fu din ile alakal\u0131 bir soruya yer verilebilir mi? \u201cBizim derne\u011fimiz yaln\u0131zca belirli bir g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip ki\u015fileri \u00fcye kabul etmektedir.\u201d <\/em>\u015feklinde bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u00f6zel nitelikli ki\u015fisel veriler toplanabilir mi?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz t\u00fcm hususlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak \u015funu s\u00f6yleyebiliriz. Herhangi bir ki\u015fisel veri toplan\u0131rken neden topland\u0131\u011f\u0131, ilgili faaliyetin kapsam\u0131 alan\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi sorular mutlaka yan\u0131tlanmak zorundad\u0131r. Ki\u015fisel verinin toplanmas\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir amaca hizmet etmedi\u011fi s\u00fcrece hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir a\u00e7\u0131k r\u0131za metninde \u201cveri sahibi, belirtilen ki\u015fisel verileri her t\u00fcrl\u00fc amaca hizmet edecek \u015fekilde kullanabilir.\u201d \u015feklinde yer alan ifade, ge\u00e7erli bir a\u00e7\u0131k r\u0131za olmayacakt\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n B. Ki\u015fisel Verilerin Sonsuza Kadar Tutulmas\u0131<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Uygulamada yap\u0131lan bir ba\u015fka hata ise toplanan verinin bir s\u00fcre s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n tutulmas\u0131d\u0131r. Hukuka uygun olarak i\u015flenen ki\u015fisel veriler, i\u015flenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkmas\u0131 halinde imha edilmeli yahut anonim hale getirilmelidir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n \u00d6rne\u011fin konaklama hizmeti veren bir i\u015fletme m\u00fc\u015fterilerinin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 sonsuza kadar tutmamal\u0131d\u0131r. Uygulamada bu hizmeti veren i\u015fletmelerin sadakat program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fc\u015fteri verilerini saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rsek de ilgilinin talebi \u00fczerine bu veriler silinmeli ya da alenile\u015ftirilmelidir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n C. \u00d6zg\u00fcr \u0130radenin Sakatlanmas\u0131, Zorunluluk Haline Getirilmesi<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Uygulamada s\u0131kl\u0131kla rastlanan hatalardan birisi de ki\u015fisel verinin i\u015flenmesi amac\u0131yla al\u0131nan a\u00e7\u0131k r\u0131zan\u0131n zorunlulu\u011fa dayanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n \u00d6rne\u011fin bir \u00f6\u011frenci yurdu, yurtta kalan \u00f6\u011frencilerin yurda giri\u015f yapabilmeleri i\u00e7in \u201cparmak izlerinin\u201d okutulmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan bir sisteme ge\u00e7emez. Parmak izlerinin toplanmas\u0131 \u00f6zel nitelikli bir ki\u015fisel veridir ve yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u00fczere ilgilinin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 bu hususta sakatlanamaz. \u0130lgili ki\u015fi parmak izini vermeyi reddedebilir. Bu durumda kendisine giri\u015f yapabilmesi amac\u0131yla yurt taraf\u0131ndan bir anahtar verilmesi (fiziki bir anahtar ya da \u015fifre) zorunludur.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Ba\u015fka bir \u00f6rnekle devam edelim. Kurumsal bir firman\u0131n y\u00f6neticisisiniz. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcn i\u00e7erisinde hangi birimlerde ne kadar s\u00fcre ge\u00e7irdi\u011fini \u00f6\u011frenmek amac\u0131yla kendilerine yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131mas\u0131 i\u00e7in bir mod\u00fcl ya da mikro \u00e7ip verip mesai saatleri i\u00e7erisinde bunu yanlar\u0131nda ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131labilir misiniz? \u201cPersonelimin kendi biriminde vakit ge\u00e7irdi\u011finden emin olmak istiyorum. Nitelikli bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcp y\u00fcr\u00fctmedi\u011fini ancak bu \u015fekilde \u00f6\u011frenebilirim. Sigara molas\u0131na saatler ay\u0131r\u0131p ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmem i\u00e7in bunu yapmam gerekli.\u201d <\/em>\u015feklinde bir arg\u00fcman hukuka uygun olacak m\u0131d\u0131r?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Elbette olmayacakt\u0131r. Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u00fczere 6698 say\u0131l\u0131 kanun a\u00e7\u0131k r\u0131zan\u0131n verilmesini \u00f6zg\u00fcr iradeye ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Personeliniz bu uygulamay\u0131 reddetme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n 4- SONU\u00c7<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n Ki\u015fisel verilerin toplanmas\u0131 amac\u0131yla al\u0131nan r\u0131za genel kapsaml\u0131 olamaz. Faaliyet alan\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde al\u0131nacak a\u00e7\u0131k r\u0131za bir ko\u015fula ba\u011flanarak sakatlanamaz ve mecburi tutulamaz. 6698 say\u0131l\u0131 yasa ve sair mevzuat aksini g\u00f6stermedi\u011fi s\u00fcrece ilgili verdi\u011fi a\u00e7\u0131k r\u0131zadan her zaman geri d\u00f6nebilir, ki\u015fisel verilerinin yok edilmesini isteyebilir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n A\u00e7\u0131k r\u0131zan\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile ilgili verdi\u011fimiz bu genel bilgilerin daha detayl\u0131 halini a\u015fa\u011f\u0131da yer alan programda bulabilirsiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n