{"id":2656,"date":"2018-01-20T17:57:01","date_gmt":"2018-01-20T17:57:01","guid":{"rendered":"http:\/\/tolunayakay.com\/?p=2656"},"modified":"2021-07-20T05:26:32","modified_gmt":"2021-07-20T05:26:32","slug":"genel-hatlariyla-sirket-birlesme-ve-devralmalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/genel-hatlariyla-sirket-birlesme-ve-devralmalari\/","title":{"rendered":"Genel Hatlar\u0131yla \u015eirket Birle\u015fme ve Devralmalar\u0131"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>1. Giri\u015f<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ticari hayata bir i\u015fletme kurarak s\u0131f\u0131rdan girmek, ilgili sekt\u00f6rde art\u0131k kartelle\u015fmi\u015f ve g\u00fcc\u00fc elinde bulunduran b\u00fcy\u00fck \u015firketler bulunmas\u0131 nedeniyle kimi zamanlar m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fck \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alacak \u015firketin kurulmas\u0131 \u00e7ok ciddi bir zaman ve emek gerektirmektedir. Ayr\u0131ca \u015firketin yurt d\u0131\u015f\u0131nda kurulmas\u0131 planlan\u0131yorsa o \u00fclkenin mevzuat\u0131na hakim olmak gerekmektedir. Bu durumda bahsedilen s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7ok daha kolay atlat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in tacirler yeni bir \u015firket kurmak yerine var olan bir \u015firketi devralmay\u0131 veya bu \u015firket ile birle\u015fmeyi tercih etmektedirler. Di\u011fer bir ifadeyle \u00e7o\u011fu zaman \u015firket evlilikleri olarak da ifade edilen, birle\u015fme veya devralma se\u00e7ene\u011fi, tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fcmeyi tercih etmek yerine \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 veren ve daha az risk i\u00e7eren bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.\u00a0Ancak \u015firket evliliklerinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hacimli i\u015flemler olduklar\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok detayl\u0131 ve titiz \u00e7al\u0131\u015fmalar gerektirdi\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>2. Yat\u0131r\u0131mc\u0131 (Al\u0131c\u0131) T\u00fcrleri<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birle\u015fme ve devralmaya ge\u00e7meden \u00f6nce, yat\u0131r\u0131mc\u0131 t\u00fcrlerini incelemek gerekmektedir. Temelde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u201cstratejik\u201d ve \u201cfinansal\u201d olmak \u00fczere iki farkl\u0131 ama\u00e7 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede kar g\u00fctme amac\u0131ndan ziyade, ilgili \u015firketi t\u00fcm malvarl\u0131\u011f\u0131yla sat\u0131n alarak kendi b\u00fcnyesine katma amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmekteyiz. Ba\u015fka bir ifadeyle stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131 uzun vadeli planlamalar yapar. Bu tip bir yat\u0131r\u0131mc\u0131 daha \u00e7ok ilgili \u015firketin rakibi (yatay sat\u0131n al\u0131m, <em>horizontal acquisition<\/em>) veya m\u00fc\u015fterisi (dikey sat\u0131m al\u0131m, <em>vertical acquisition)<\/em> olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. D\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc foto\u011fraf payla\u015f\u0131m servisi Instagram\u2019\u0131n, Facebook taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131<sup>1<\/sup> yatay sat\u0131n al\u0131ma, teknoloji devi IBM\u2019in bulut teknolojisi alan\u0131nda uzman olan EMC\u2019yi sat\u0131n almas\u0131 dikey sat\u0131n al\u0131ma \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Finansal yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n ise as\u0131l amac\u0131 \u00f6zel yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131 (<em>private equitys)<\/em> kullanarak k\u0131sa s\u00fcrede y\u00fcksek kar etmektir. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle finansal yat\u0131r\u0131mc\u0131 k\u0131sa vadeli planlama yaparak k\u0131sa s\u00fcrede kar edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015firketlere yat\u0131r\u0131m yapar. \u00d6zel yat\u0131r\u0131m fonlamas\u0131nda finans\u00f6rler, ortak bir havuza sermaye koyarak<sup>2<\/sup> toplanan mebla\u011f ile hedef \u015firkete giri\u015f yap\u0131p,<sup>3<\/sup> kar elde ettikten sonra \u00e7\u0131karlar.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>3. \u00d6zel Ama\u00e7l\u0131 \u015eirket Kavram\u0131<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zel ama\u00e7l\u0131 \u015firketler (<em>special purpose vehicles), <\/em>daha \u00e7ok yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz \u00fczere \u00f6zel yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131 taraf\u0131ndan ilgili yat\u0131r\u0131ma \u00f6zg\u00fc olarak ge\u00e7ici hedefleri yerine getirmek amac\u0131yla kurulurlar. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle \u00f6zel ama\u00e7l\u0131 \u015firketin, hedefteki \u015firketin sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir faaliyeti yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zel ama\u00e7l\u0131 \u015firketin kurulmas\u0131nda finansal ve vergisel olmak \u00fczere temelde iki t\u00fcr menfaat bulunur. Yat\u0131r\u0131m amac\u0131yla bir araya gelen ki\u015filerin kendilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak projeye \u00f6zg\u00fc bir \u015firket kurmas\u0131, finansman\u0131 sa\u011flayacak olan taraf a\u00e7\u0131s\u0131ndan (mesela banka) gelir ve giderlerin bu ki\u015filerden ayr\u0131 olarak \u015firket nezdinde takip edilebilmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131ndan burada finansal a\u00e7\u0131dan bir yarar bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu \u015firketin, kendi hisselerini g\u00fcvence g\u00f6stererek bankadan kredi alabilecek olmas\u0131nda da (<em>leveraged buyout) <\/em>finansal yarar vard\u0131r. \u00d6zel ama\u00e7l\u0131 \u015firketin vergilendirmesi az olan bir \u00fclkede kurulmas\u0131ndaki yarar ise vergisel yarard\u0131r.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>4. Sat\u0131n Alma \u00d6ncesi Nitelikli \u00d6n \u0130nceleme Yap\u0131lmas\u0131 (Quality Due Diligence)<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birle\u015fme ve devralmalar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hacimli i\u015flemlerdir, beraberinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sorumluluklarda getirir. Al\u0131c\u0131, sonradan ortaya \u00e7\u0131kabilecek problemler i\u00e7in sat\u0131mdan \u00f6nce \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler almal\u0131d\u0131r. Al\u0131c\u0131n\u0131n da bu \u00f6nlemleri alabilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u00f6n bilgiyi edinmesini sa\u011flayacak nitelikli incelemeye \u201cdue diligence\u201d denilmektedir. Ba\u015fka bir ifadeyle due diligence bir durum tespitidir. Al\u0131c\u0131n\u0131n veya birle\u015fmeye kat\u0131lacak \u015firketin inceleme s\u00fcresinde edindi\u011fi bilgiler taraflar aras\u0131ndaki bilgi fark\u0131n\u0131 azaltmakta ve b\u00f6ylelikle daha rasyonel bir m\u00fczakere ortam\u0131 ve daha y\u00fcksek bir fiyat \u00f6nerilme olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<sup>4<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nas\u0131l ki bir insan\u0131n check-up ismi verilen fizik muayene s\u00fcreci \u00e7e\u015fitli a\u015famalardan olu\u015fuyorsa<sup>5<\/sup> adeta \u015firketlerin check-up\u2019\u0131 olarak nitelendirebilece\u011fimiz due diligence i\u015flemi de \u00e7e\u015fitli a\u015famalardan olu\u015fmaktad\u0131r.<sup>6<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygulamada bu nitelikli \u00f6n incelemenin Big 4 ad\u0131 verilen<sup>7<\/sup> ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketlerine yapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vergisel \u0130nceleme: \u00c7ok b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck vergi bor\u00e7lar\u0131n\u0131n da olmas\u0131 olas\u0131d\u0131r. Bu nedenle al\u0131c\u0131, sat\u0131m \u00f6ncesi bu incelemeyi yapt\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Finansal \u0130nceleme: Bu incelemede a\u00e7\u0131ktan sat\u0131\u015f yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, faturalar\u0131n kay\u0131tlar\u0131, \u015firketin alacak ve verecekleri, \u015firketin sermaye durumu gibi hususlar incelenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Operasyonel \u0130nceleme: \u00dcretim alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren bir \u015firketin sat\u0131ma konu oldu\u011fu durumlarda yap\u0131lan inceleme t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin fabrikada ki makinelerin performans\u0131n\u0131n ne durumda oldu\u011fu gibi amortisman incelemeleri yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nceleme a\u015famas\u0131 sat\u0131m s\u00fcrecinin en \u00f6nemli k\u0131sm\u0131d\u0131r. Bu a\u015famada al\u0131c\u0131 do\u011facak ihtilaflar neticesinde kendini koruyabilmesi i\u00e7in gerekli olan \u00f6nlemler al\u0131n\u0131r. T\u00fcm bu incelemelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan al\u0131c\u0131, bir de\u011ferlendirme yaparak bedel belirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Elbette yap\u0131lan bu incelemeler sat\u0131c\u0131 i\u00e7in de hayati \u00f6nem arz eder. Sat\u0131c\u0131, al\u0131c\u0131 i\u00e7in gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bilgileri bir rapor halinde kendisine sunar. Olu\u015fturulan bu raporun neticesinde, sat\u0131c\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r kusuru veya kasti olarak sunmad\u0131\u011f\u0131 bir husus yoksa sat\u0131c\u0131n\u0131n ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011fu ortadan kalkar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da da de\u011findi\u011fimiz \u00fczere al\u0131c\u0131, \u00e7o\u011fu zaman sat\u0131c\u0131n\u0131n rakibi veya m\u00fc\u015fterisi olabilmektedir. Bu durumda sat\u0131mdan \u00f6nce sunulan raporun ticari s\u0131rlarda i\u00e7ermesi muhtemel oldu\u011fundan sat\u0131c\u0131y\u0131 korumak amac\u0131yla bir gizlilik s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>5. S\u00f6zle\u015fmenin \u0130mzalanmas\u0131<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Asl\u0131nda taraflar aras\u0131nda s\u00f6zle\u015fme akdedildikten sonra \u00f6deme yap\u0131lmaz. \u015eirket devri ve birle\u015ftirmelerinin s\u00f6z konusu oldu\u011fu durumlarda m\u00fczakere a\u015famas\u0131 ve s\u00f6zle\u015fmelerin imzalanmas\u0131 ayr\u0131 bir d\u00f6nem, hisselerin devredildi\u011fi ve kararla\u015ft\u0131r\u0131lan bedelin \u00f6dendi\u011fi kapan\u0131\u015f a\u015famas\u0131 ise ayr\u0131 bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz due diligence a\u015famas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan al\u0131c\u0131 hisselerin tamam\u0131n\u0131 almak isteyebilir. Hisselerin tamam\u0131n\u0131n (%100\u2019\u00fcn\u00fcn) devredildi\u011fi durumda sat\u0131c\u0131 taraf\u0131n art\u0131k sat\u0131ma konu olan \u015firketle bir ortakl\u0131k ili\u015fkisi kalmad\u0131\u011f\u0131ndan taraflar aras\u0131nda bir hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesi imzalanmaz. \u00a0Bu durumda yaln\u0131zca hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi <em>(share purchase agreement) <\/em>akdedilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Al\u0131c\u0131n\u0131n \u015firketin t\u00fcm hisselerini almad\u0131\u011f\u0131 durumda<sup>8<\/sup> bir hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesi (<em>shareholder agreement<\/em>) d\u00fczenlenir. A\u015fa\u011f\u0131da bu konuya detayl\u0131 olarak de\u011finece\u011fimizden \u015fimdilik sadece ad\u0131n\u0131 zikretmekle yetiniyoruz.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>6. Hisse Al\u0131m S\u00f6zle\u015fmesi ( Share Purchase Agreement [SPA] )<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi due diligence raporlar\u0131 do\u011frultusunda haz\u0131rlanan, taraflar\u0131n beyan ve tekeff\u00fcllerini d\u00fczenleyen s\u00f6zle\u015fmedir. Hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi esas s\u00f6zle\u015fmedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu s\u00f6zle\u015fmeden taraflar ve temsilcileri, s\u00f6zle\u015fmenin akdedildi\u011fi yer ve tarih, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm yeri ve mercii, sat\u0131ma konu olan hisselerin bedeli, tekeff\u00fclden do\u011fan sorumluluk gibi hususlar d\u00fczenlenir. Bu s\u00f6zle\u015fmenin akdedilmesi ile birlikte yukar\u0131da da de\u011findi\u011fimiz \u00fczere birinci a\u015fama olan m\u00fczakere ve s\u00f6zle\u015fmelerin imzalanmas\u0131 a\u015famas\u0131 tamamlan\u0131r. Bu a\u015famada hen\u00fcz hisselerin m\u00fclkiyeti el de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir yani hisseler al\u0131c\u0131ya ge\u00e7memi\u015ftir. Hisselerin m\u00fclkiyeti kapan\u0131\u015f (<em>closing)<\/em> tarihinde el de\u011fi\u015ftirecektir. Bu durumda hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesi, kapan\u0131\u015f tarihinden \u00f6nce akdedilmekte olup; borcun do\u011fumu bir \u015farta <em>(condition precedent)<\/em> ba\u011flanabilecektir. \u00d6rne\u011fin al\u0131c\u0131 due diligence raporlar\u0131na dayanarak belirtilen tarihten \u00f6nce d\u00fczeltilmesi gereken hususlar\u0131 sat\u0131c\u0131ya bildirebilecek, d\u00fczeltilmemesi durumunda i\u015flemden vazge\u00e7ece\u011fini yahut sorumlulu\u011fun sat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan tazmin edilece\u011fini belirtebilecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tabii ki bu durumda hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesinin imzalanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, hisselerin devri hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden al\u0131c\u0131n\u0131n hedef \u015firket \u00fczerinde bir tasarruf yetkisi bulunmaz. Elbette kapan\u0131\u015f i\u015flemine kadar ge\u00e7ecek olan s\u00fcre\u00e7te \u015firkette bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler meydana gelmesi, hisse fiyatlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi olas\u0131d\u0131r. Bu durumda al\u0131c\u0131, mevcut durumda esasl\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin olu\u015fmas\u0131 durumunda i\u015flemden vazge\u00e7ece\u011fini bildirebilecektir. Ancak meydana gelen de\u011fi\u015fikliklerin sat\u0131c\u0131dan kaynaklanmamas\u0131 veya m\u00fccbir sebebe dayanmas\u0131 durumunda sat\u0131c\u0131n\u0131n bir sorumlulu\u011fu bulunmayacakt\u0131r. Hisse al\u0131m s\u00f6zle\u015fmesinin akdedilmesinden, kapan\u0131\u015f i\u015flemine kadar ge\u00e7en bu s\u00fcre\u00e7 ara d\u00f6nem olarak isimlendirilir.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>7. Kapan\u0131\u015f (Closing) \u0130\u015fleminin \u00d6n Ko\u015fullar\u0131<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00f6zle\u015fmenin imzalanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan veya imzalanmadan \u00f6nce taslak hali ile rekabet kurumundan i\u015flem i\u00e7in onay al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Rekabet kurumunun birle\u015fmeler ve devralmalar konusunda yay\u0131mlam\u0131\u015f oldu\u011fu tebli\u011f do\u011frultusunda haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birle\u015fme veya devralmaya konu olan \u015firketin tabii oldu\u011fu d\u00fczenlemeler gere\u011fi closing i\u015flemi i\u00e7in baz\u0131 \u00f6zel kurumlardan izin al\u0131nmas\u0131 gerekebilir. \u00d6rne\u011fin \u015firketin finansal piyasalarda faaliyet g\u00f6sterilmesi durumunda BDDK, \u0130leti\u015fim sekt\u00f6r\u00fc BTK\u2019den izin al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>8. Ay\u0131ptan Do\u011fan Sorumluluk<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Esas\u0131nda sat\u0131m s\u00f6zle\u015fmelerinde do\u011fan ay\u0131plarda uygulanacak h\u00fck\u00fcmler TBK 219-231 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Sat\u0131c\u0131n\u0131n ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011fu kusurundan ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. TBK m.219\u2019a g\u00f6re ay\u0131p, sat\u0131c\u0131n\u0131n al\u0131c\u0131ya kar\u015f\u0131 herhangi bir surette bildirdi\u011fi niteliklerin sat\u0131landa bulunmamas\u0131 sebebiyle sorumlu oldu\u011fu, nitelik veya niteli\u011fi etkileyen niceli\u011fine ayk\u0131r\u0131 olan, kullan\u0131m amac\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferini ve al\u0131c\u0131n\u0131n ondan bekledi\u011fi faydalar\u0131 ortadan kald\u0131ran veya \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik bir husustur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sat\u0131c\u0131n\u0131n, ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011fundan bahsedebilmek i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015fmesi gereken baz\u0131 \u015fartlar vard\u0131r. Bu \u015fartlar:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Taraflar aras\u0131na bir sorumsuzluk anla\u015fmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131,<sup>9<\/sup><\/li>\n<li>Ay\u0131b\u0131n, sat\u0131\u015f \u00f6ncesinde veya en ge\u00e7 sat\u0131\u015f an\u0131na kadar mevcut olmas\u0131,<\/li>\n<li>Al\u0131c\u0131n\u0131n ay\u0131b\u0131 bildi\u011fi halde sat\u0131ma konu olan \u015feyi kabul etmemesi,<\/li>\n<li>Al\u0131c\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irme ve sat\u0131c\u0131ya bildirme k\u00fclfetini yerine getirmi\u015f olmas\u0131,<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eeklinde \u00f6zetlenebilir. Bu \u015fartlar\u0131n yerine getirilmesiyle birlikte sat\u0131c\u0131n\u0131n, sat\u0131lan\u0131n ay\u0131plar\u0131ndan sorumlu oldu\u011fu h\u00e2llerde al\u0131c\u0131, sat\u0131lan\u0131 geri vererek s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nebilecek (227\/1), sat\u0131lan\u0131 al\u0131koyarak ay\u0131p oran\u0131nda s\u00f6zle\u015fme bedelinden indirim isteyebilecek (227\/2), sat\u0131lan\u0131n \u00fccretsiz onar\u0131m\u0131n\u0131 isteyebilecek (227\/3) veya sat\u0131lan\u0131n \u00fccretsiz bir benzeri ile de\u011fi\u015ftirilmesini isteyebilecektir. (227\/4)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Bor\u00e7lar Hukuku prensiplerini, due diligence kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmemiz gerekmektedir. \u015e\u00f6yle ki al\u0131c\u0131, sat\u0131n alma \u00f6ncesi nitelikli bir \u00f6n inceleme yapt\u0131rarak sat\u0131ma konu olan hedef \u015firket ile ilgili pek \u00e7ok bilgi edinebilmektedir. Bu ba\u011flamda mevcut bir ay\u0131b\u0131 da bildi\u011fi veya bilmesi gerekti\u011fi s\u00f6ylenebilir. TBK m. 222\/I\u2019e g\u00f6re de sat\u0131c\u0131, sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin kuruldu\u011fu s\u0131rada al\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan bilinen ay\u0131plardan sorumlu olmayacakt\u0131r. Ancak burada alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek belirtmemiz gereken husus, ay\u0131b\u0131n gizli olmas\u0131 durumunda sat\u0131c\u0131n\u0131n ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011funun devam edece\u011fidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca yine belirtmemiz gerekir ki sat\u0131c\u0131n\u0131n, hedef \u015firket hakk\u0131nda vermesi gereken bilgiyi vermemesi yahut eksik vermesi durumunda ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011fu devam edecektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ay\u0131ptan do\u011fan sorumluluk kapsam\u0131nda TBK\u2019de d\u00fczenlenen se\u00e7imlik haklardan \u00fccretsiz onar\u0131m isteme ve \u00fccretsiz bir benzeriyle de\u011fi\u015fimini isteme haklar\u0131n\u0131n \u015firket sat\u0131\u015f ve birle\u015fmelerinde kullan\u0131lmas\u0131 i\u015fin do\u011fas\u0131 gere\u011fi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131c\u0131, s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nme veya sat\u0131\u015f bedelinden indirimi isteme haklar\u0131ndan birisini kullanabilecektir. Uygulamada daha \u00e7ok sat\u0131\u015f bedelinden indirim isteme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>9. Cezai \u015eart<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ki\u015filer bir hukuki ili\u015fkiye ba\u015flarken, bu ili\u015fkiden herhangi bir zarar g\u00f6rmemeyi hatta bundan menfaat sa\u011flamay\u0131 \u00fcmit eder. Bu beklentinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan taraflar\u0131n edimlerini gere\u011fi gibi (zaman\u0131nda ve tam olarak) yerine getirmeleri halinde bir sorun yoktur. Ancak g\u00fcnl\u00fck hayatta herkesin ahde vefa ilkesine <em>(pacta sund servanda)<\/em> uygun hareket etti\u011fi maalesef s\u00f6ylenemez. Hal b\u00f6yle olunca ki\u015filer kendilerini g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla birtak\u0131m tedbirlere ba\u015fvurma yoluna gitmi\u015f, hukuk d\u00fczeni de bunlar\u0131 me\u015fru saym\u0131\u015f ve tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte borcun gere\u011fi gibi yerine getirilmemesi riski kar\u015f\u0131s\u0131nda alacakl\u0131y\u0131 koruyan bu hukuki g\u00fcvencelerden biri de cezai \u015fart m\u00fcessesesidir.<sup>10<\/sup> Cezai \u015fart, genel olarak TBK. 179 ila 182\u2019nci maddeleri aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f olup, as\u0131l borca ili\u015fkin olarak yap\u0131lan ek bir anla\u015fma mahiyetindedir.<sup>11<\/sup>\u00a0 Ba\u015fka bir ifadeyle, ceza ko\u015fulu ba\u011f\u0131ml\u0131 (fer\u2019i) nitelikte bir edim borcu olu\u015fturur.<sup>12<\/sup> As\u0131l bor\u00e7 ile ceza ko\u015fulu aras\u0131nda bu asli-fer\u2019i bor\u00e7 ili\u015fkisi yoksa art\u0131k bir cezai ko\u015fuldan de\u011fil se\u00e7imlik bor\u00e7tan s\u00f6z etmek gerekir.<sup>13<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">TBK m.182\u2019ye g\u00f6re taraflar cezan\u0131n miktar\u0131n\u0131 serbest\u00e7e belirleyebilirler. Ancak hakim a\u015f\u0131r\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ceza ko\u015fulunu kendili\u011finden indirir. Cezai ko\u015fulu, \u015firket evlilikleri kapsam\u0131nda inceledi\u011fimizde ise taraflar tacir olduklar\u0131 i\u00e7in kanun koyucu tacirin basiretli bir i\u015f adam\u0131 gibi davranmas\u0131 gerekti\u011finden hareketle cezai miktar\u0131n indirilmesini mahkemeden isteyemeyece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. (TTK. m.22) Ancak bu cezai \u015fart, tacirin mahv\u0131na sebep olacak art\u0131k ticari hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez k\u0131lacak nitelikte ise bu durumda TBK m.27 gere\u011fi s\u00f6z konusu \u00fccretlerden indirim yoluna gidilmesi gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cezai \u015fart\u0131n talep edilebilmesi i\u00e7in taraflar\u0131n cezai \u015fart miktar\u0131n\u0131 belirlemi\u015f olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n bir \u00f6nemi bulunmamaktad\u0131r. Yeter ki s\u00f6zle\u015fmeye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda cezai \u015fart belirlenebilir olsun.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">TBK m.180\/I\u2019e g\u00f6re alacakl\u0131 hi\u00e7bir zarara u\u011framam\u0131\u015f olsa bile, kararla\u015ft\u0131r\u0131lan cezan\u0131n ifas\u0131n\u0131 isteyebilir. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle cezai \u015fart, zarardan ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Her t\u00fcrl\u00fc borca ayk\u0131r\u0131l\u0131kta uygulanacak kural\u0131 belirten ve bir genel h\u00fck\u00fcm olan TBK m. 112\u2019ye g\u00f6re bor\u00e7lu, kendisine hi\u00e7bir kusur atfedilemeyece\u011fini ispatlayamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece\u00a0 alacakl\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131 tazmin etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ancak TBK m.180\/I\u2019in uygulama alan\u0131 buldu\u011fu, \u00f6nceden kararla\u015ft\u0131r\u0131lan bir cezai \u015fart\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu bu durumda bor\u00e7lunun kusurlu olup olmamas\u0131n\u0131n bir \u00f6nemi bulunmamaktad\u0131r. Cezai \u015fart zaten s\u00f6zle\u015fme gere\u011fi gibi ifa edilmemesi halinde \u00f6nden belirlenmi\u015f tazminat gibi oldu\u011fundan borcun gere\u011fi gibi yerine getirilmedi\u011finin ispat edilmesi yeteridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Meydana gelen zarar\u0131n, kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ceza tutar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 durumunda (munzam zarar) ise alacakl\u0131n\u0131n a\u015fan miktar\u0131 isteyebilmesi i\u00e7in bor\u00e7lunun kusurunu, ispat etmesi gerekmektedir. (TBK m.180\/II) Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, alacakl\u0131n\u0131n zarar\u0131n tamam\u0131n\u0131n ispat etmek zorunda olmas\u0131 de\u011fil, yaln\u0131zca a\u015fk\u0131n zarar kadar\u0131n\u0131n ispat etmek zorunda olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ceza ko\u015fulu se\u00e7imlik ceza ko\u015fulu ve \u00a0ifa ile istenebilecek ceza ko\u015fulu olmak \u00fczere iki \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Se\u00e7imlik ceza ko\u015fulunda alacakl\u0131n\u0131n TBK m. 179\u2019e g\u00f6re ceza ko\u015fulunun yerine getirilmesini istenebilmesinin ko\u015fulu ifay\u0131 talep etmemektir. \u0130fadan vazge\u00e7erek cezan\u0131n yerine getirilmesini isteyen alacakl\u0131n\u0131n ise art\u0131k bundan d\u00f6nmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<sup>14<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130fa ile istenebilen ceza ko\u015fulu TBK m. 179\/II\u2019ye g\u00f6re borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi nedeniyle kararla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda alacakl\u0131n\u0131n, hakk\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a feragat etmi\u015f veya ifay\u0131 \u00e7ekincesiz olarak kabul etmi\u015f olmad\u0131k\u00e7a, as\u0131l bor\u00e7la birlikte cezan\u0131n ifas\u0131n\u0131 da isteyebilmesine olanak sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cezai \u015fart\u0131n miktar ve s\u00fcre a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin sat\u0131c\u0131n\u0131n, zarar\u0131n s\u00f6zle\u015fmenin bedelini a\u015fmas\u0131 durumunda yahut bedelin belirlenen bir oran\u0131 a\u015fmas\u0131 durumunda sorumlu olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmesi miktar y\u00f6n\u00fcnden bir s\u0131n\u0131rland\u0131rmad\u0131r. Ya da sat\u0131c\u0131n\u0131n meydana gelen zararlardan \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcre ile sorumlu olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmesi s\u00fcre a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir s\u0131n\u0131rlamad\u0131r.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>10. Hissedarlar (Pay Sahipleri) S\u00f6zle\u015fmesi (Shareholder Agreement [SHA] )<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesi veya pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi, kanunda d\u00fczenlenmedi\u011fi i\u00e7in atipik bir s\u00f6zle\u015fme vasf\u0131ndad\u0131r ve s\u00f6zle\u015fmenin taraflar\u0131 kural olarak ilgili \u015firketin pay sahipleridir. Bu s\u00f6zle\u015fme ile pay sahiplerine adil davran\u0131lmas\u0131 ve haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu s\u00f6zle\u015fme ile pay sahipleri, \u015firketin esas s\u00f6zle\u015fmesi ile veya \u015firket s\u00f6zle\u015fmesi ile d\u00fczenlenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan, kanunun esas s\u00f6zle\u015fme ile veya \u015firket s\u00f6zle\u015fmesi ile tanzim edilmesini uygun bulmad\u0131\u011f\u0131 veya s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konu ve hususlara ili\u015fkin olarak ya da kanun uygun bulsa dahi kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmas\u0131 istenmeyen hususlar i\u00e7in d\u00fczenlenebilir. Yukar\u0131da da ifade etti\u011fimiz \u00fczere hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesi mevcut hissedar\u0131n veya hissedarlar\u0131n hisselerinin tamam\u0131n\u0131 satmamas\u0131 durumunda di\u011fer bir de\u011fi\u015fle exit olmamas\u0131 durumunda d\u00fczenlenen Bor\u00e7lar Hukuku \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmesi gereken bir kurum oldu\u011fundan temel anlamda ortaklar\u0131n, ortaklar hukuku \u00e7er\u00e7evesinde birbirlerine kar\u015f\u0131 olan hak ve bor\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesi kanunda d\u00fczenlenmedi\u011fi i\u00e7in atipik bir s\u00f6zle\u015fmedir. Herhangi bir \u015fekil \u015fart\u0131na tabii olmamakla birlikte ispat kolayl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygulamada yaz\u0131l\u0131 olarak veya noterde tasdik ettirilerek d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6zle\u015fme yaln\u0131zca taraflar\u0131 ba\u011flar, nedenle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygulamada hissedarlar s\u00f6zle\u015fmesinin zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131 halde d\u00fczenlenmesinin \u00f6nemli sebeplerinden birisi de veto hakk\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki hisse sahipli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funluk durumda olan taraf, buna paralel olarak y\u00f6netim kurulu ve genel kurulda da tek ba\u015f\u0131na karar alabilmektedir. \u0130\u015fte bu durumu \u015firketin tasfiyesi, malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sat\u0131m\u0131, markas\u0131n\u0131n devri gibi kritik hususlarda s\u0131n\u0131rland\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan az\u0131nl\u0131k olan tarafa bir veto hakk\u0131 tan\u0131n\u0131r. Bu hak \u00e7er\u00e7evesinde, y\u00f6netim kurulu veya genel kurul bir karar alabilmek i\u00e7in en az\u0131ndan az\u0131nl\u0131k hissedar\u0131n atad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fcyenin olumlu oyuna ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">TTK m.339 ve 340 uyar\u0131nca anonim \u015firket esas s\u00f6zle\u015fmesinin i\u00e7eri\u011fi tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddeler gere\u011fince \u015firketin hisselerinin bir opisyon s\u00f6zle\u015fmesine konu edilmesi ve bu \u015fekilde bir devir s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131n\u0131 i\u00e7ermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<sup>15<\/sup> Zira m.340 uyar\u0131nca yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz \u00fczere esas s\u00f6zle\u015fme kanunun emredici h\u00fck\u00fcmlerinden sapan d\u00fczenlemeler i\u00e7eremez. \u0130\u00e7erirse bunlar h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr. TTK m. 489 vd ise pay devrinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi halleri i\u00e7ermekte olup 489 vd. d\u0131\u015f\u0131ndaki devir s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131 m. 340 uyar\u0131nca esas s\u00f6zle\u015fmeye konu edilemez. Bunlar\u0131n ayr\u0131ca bir pay sahipleri s\u00f6zle\u015fmesine konu edilmesi gerekir.<sup>16<\/sup><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><strong>11. Hissedarlar S\u00f6zle\u015fmesinde D\u00fczenlenmesi M\u00fcmk\u00fcn Olan Hususlar<\/strong><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.1 \u00d6ncelik Hakk\u0131 (Right of First Refusal)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6ncelik hakk\u0131, pay\u0131n\u0131 satmak arzusunda olan pay sahibinin, bunu di\u011fer pay sahiplerine bildirmek ve devri planlanan pay\u0131 \u00f6ncelikli olarak onlara teklif etmek zorunda olmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer pay sahipleri pay\u0131 sat\u0131n almak konusunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere k\u0131yasla bir \u00f6ncelik hakk\u0131 sahibidirler.<sup>17<\/sup> Ba\u015fka bir \u015fekilde ifade etmek gerekirse bu hak sayesinde hisselerini satmak isteyen hissedar\u0131n sat\u0131m hakk\u0131 engellenmezken hak sahiplerinin sat\u0131n almada \u00f6nceli\u011fi bulunur ve bu sayede \u015firkete \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015finin giri\u015fi engellenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.2 Birlikte Sat\u0131\u015fa Zorlama Hakk\u0131 (Drag Along Rights)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcr\u00fckleme hakk\u0131 olarak da ifade edebilece\u011fimiz birlikte sat\u0131\u015fa zorlama hakk\u0131, \u00e7o\u011funluk hisseye sahip pay sahibinin hisselerini satmas\u0131 durumunda az\u0131nl\u0131k olan pay sahibini de bu karara uymaya zorlamas\u0131d\u0131r. Bu hak sayesinde \u00e7o\u011funluk hisseye sahip hissedar korunmu\u015f olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.3 Birlikte Satma Hakk\u0131 (Tag Along Rights)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pe\u015fine tak\u0131lma hakk\u0131 olarak da ifade edebilece\u011fimiz birlikte satma hakk\u0131, \u00e7o\u011funluk hisseye sahip hissedar\u0131n hisselerini satmak istemesi durumunda az\u0131nl\u0131k hisse sahibinin de ayn\u0131 ko\u015fullar i\u00e7erisinde hisselerini satabilme hakk\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle birlikte satma hakk\u0131, az\u0131nl\u0131k hisse sahibini korumaya y\u00f6nelik ona imtiyaz sa\u011flayan bir hakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.4 Opsiyon T\u00fcrleri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opsiyon, sat\u0131n alan tarafa herhangi bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131 bug\u00fcnden sabitlemek ko\u015fulu ile bu \u00fcr\u00fcn\u00fc ileride bir vadede sat\u0131n alma ya da satma hakk\u0131n\u0131 veren bir anla\u015fmad\u0131r.<sup>18<\/sup> Opsiyonu sat\u0131n alan taraf\u00a0 (long, buyer, uzun taraf), ald\u0131\u011f\u0131 bu hak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131c\u0131ya (short, seller, writer, yaz\u0131c\u0131, ke\u015fideci, k\u0131sa taraf) prim (<em>option premium)<\/em> \u00f6demek zorundad\u0131r. Opsiyon s\u00f6zle\u015fmesi, sat\u0131n alan tarafa al\u0131m-sat\u0131m hakk\u0131 verdi\u011fi i\u00e7in sat\u0131n alan taraf bu hakk\u0131n\u0131 kazan\u00e7l\u0131 oldu\u011fu zaman kullanacakt\u0131r. Opsiyonu satan taraf ise s\u00f6zle\u015fmeyi alan taraf\u0131n hakk\u0131n\u0131 kullanmak istemesi h\u00e2linde al\u0131m ya da sat\u0131m y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmesi gerekmektedir. Opsiyon s\u00f6zle\u015fmesini alan taraf\u0131n riski \u00f6dedi\u011fi primle s\u0131n\u0131rl\u0131 iken satan taraf\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r.<sup>19<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.5 Al\u0131m Opsiyonu (Call Option)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Al\u0131m opsiyonu, sahibine bir aktifi \u00f6nceden belirlenmi\u015f <em>(exercise price) <\/em>fiyattan sat\u0131n alma hakk\u0131na denir. Al\u0131m opsiyonu, opsiyonu alan tarafa belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, \u00f6nceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal g\u00f6stergeyi, sermaye piyasas\u0131 arac\u0131n\u0131, mal\u0131, k\u0131ymetli madeni ve d\u00f6vizi alma hakk\u0131 veren, ancak almay\u0131 zorunlu tutmayan, satan taraf\u0131 ise al\u0131c\u0131n\u0131n talebi halinde satmaya y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade eder.<sup>20<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6rne\u011fin, X firmas\u0131na ait 90 dolar eksersiz fiyatl\u0131 bir Temmuz ay\u0131 al\u0131m opsiyonu kontrat\u0131, X firmas\u0131n\u0131n bir adet hisse senedini Temmuz ay\u0131na kadar herhangi bir tarihte 90 dolar fiyattan alma hakk\u0131n\u0131 verir. Opsiyon sahibi bu opsiyonu kullanmak zorunda de\u011fildir. Ancak X firmas\u0131n\u0131n hisse senedi fiyat\u0131 90 dolar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karsa, opsiyon sahibi tabii ki karl\u0131d\u0131r ve opsiyonunu kullanabilir. Bu \u015fekilde 90 dolara opsiyonunu kullanan ki\u015fi onu spot hisse senedi piyasas\u0131nda satarak kar\u0131n\u0131 realize edebilir. E\u011fer opsiyon s\u00fcresinden \u00f6nce kullan\u0131lmazsa, ge\u00e7erlili\u011fini yitirir.<sup>21<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>11.6 Sat\u0131m Opsiyonu (Put Option)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sat\u0131m opsiyonu, opsiyonu alan tarafa belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar, \u00f6nceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal g\u00f6stergeyi, sermaye piyasas\u0131 arac\u0131n\u0131, mal\u0131, k\u0131ymetli madeni ve d\u00f6vizi satma hakk\u0131 veren (ancak satmaya zorunlu tutmayan), satan taraf\u0131 ise opsiyon al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n talebi halinde satmaya y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opsiyonu alan taraf\u0131n ileride fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir beklentisi veya \u00e7ekincesi vard\u0131r. Beklentisi do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 takdirde elindeki menkul k\u0131ymetleri piyasaya\u00a0 g\u00f6re\u00a0 daha\u00a0 y\u00fcksek fiyattan\u00a0\u00a0 opsiyon\u00a0 yaz\u0131c\u0131s\u0131na\u00a0 satma\u00a0 hakk\u0131 do\u011facakt\u0131r.<sup>22<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6nceki \u00f6rnekteki rakamlar\u0131 kullan\u0131rsak, X firmas\u0131n\u0131n hisse senedi fiyat\u0131 90 dolar\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015ferse, opsiyon sahibi kara ge\u00e7er ve opsiyonunu kullanabilir. Bu \u015fekilde ki\u015fi hisse senedini \u00f6rne\u011fin 75 dolardan spot hisse senedi piyasas\u0131ndan sat\u0131n al\u0131r, ve opsiyonunu kullanarak kar\u0131n\u0131 realize edebilir.<sup>23<\/sup><\/p>\n<hr \/>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Facebook\u2019un Instagram\u2019\u0131 sat\u0131n alarak kendisini geri planda b\u0131rakacak potansiyel bir rakibin tehdidinden kurtuldu\u011funu s\u00f6ylememiz \u00e7okta yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Bu durumun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi emeklilik fonlar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin Kanada, Singapur ve Avrupa merkezli \u00fc\u00e7 emeklilik fonu 2014 y\u0131l\u0131nda Medical Park\u2019\u0131n \u00e7o\u011funluk hissesini sat\u0131n ald\u0131.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Elbette her finans\u00f6r\u00fcn ticari hayatta aktif birer y\u00f6netici olmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Bu sistemde alan\u0131nda uzman ki\u015filer fonu kullanarak yat\u0131r\u0131m yapmaktad\u0131rlar. Fon i\u00e7in ayr\u0131lan s\u00fcre dolmadan \u00f6nce (genellikle 10 y\u0131ld\u0131r) fonu kullanan ki\u015filer yat\u0131r\u0131m yapt\u0131klar\u0131 \u015firketlerin hissedarl\u0131klar\u0131ndan \u00e7\u0131karak, kulland\u0131klar\u0131 bu fonu faizi ile birlikte sahiplerine iade ederler.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">PULA\u015eLI<strong>, <\/strong>s.211<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u0130nspeksiyon, Palpasyon, Perk\u00fcsyon, Osk\u00fcltasyon ve Olfaksiyon olmak \u00fczere temelde be\u015f i\u015flem.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Uyumluluk incelemesi, Finansal inceleme, Makro \u00e7evre incelemesi, vergisel inceleme, Operasyonel inceleme gibi k\u0131s\u0131mlara ayr\u0131labilir.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pricewaterhous eCoopers, Ernst&amp;Young, Deloitte ve KPMG\u2019nin olu\u015fturdu\u011fu bu yap\u0131 k\u00fcresel muhasebe pazar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k % 67&#8217;sini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz \u00fczere finansal yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n operasyonel anlamda bir hedefi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, ve hedef \u015firketin b\u00fcy\u00fcmek amac\u0131yla sermayeye ihtiyac\u0131 oldu\u011fu durumda genellikle az\u0131nl\u0131k olarak hisselerin \u00bc\u2019\u2019e kadar olan k\u0131sm\u0131 sat\u0131l\u0131r. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle bu durumda al\u0131c\u0131 y\u00fcksek bir bedel \u00f6deyerek hedef \u015firketin sermayesine katk\u0131da bulunur, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise bir tak\u0131m ortakl\u0131k haklar\u0131 elde eder.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sat\u0131c\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r kusurlu olmas\u0131 halinde yap\u0131lan bu anla\u015fma h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">TAMER, Tacirler Bak\u0131m\u0131ndan Cezai \u015eart, s.2<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">DEM\u0130RTA\u015e, s.850<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">EREN, Bor\u00e7lar Hukuku, s. 1170; O\u011eUZMAN\/\u00d6Z, Bor\u00e7lar Hukuku, s. 902; TUN\u00c7OMA\u011e, Bor\u00e7lar Hukuku, s. 859; VON TUHR\/ESCHER, Obligationenrecht, s.278; GAUCH\/SCHLUEP, Obligationenrecht, Nr. 3959; OR Kommentar\/Ziegler, OR Art. 160, s. 146,Nr. 6.; BUCHER, Obligationenrecht, s.523; bkz. BGE 73 II 161<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">TUN\u00c7OMA\u011e Bor\u00e7lar Hukuku, s. 859.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">O\u011eUZMAN\/\u00d6Z, Bor\u00e7lar Hukuku, s. 905.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Limited \u015firkette ise TTK m. 577 gere\u011fi al\u0131m, \u00f6n al\u0131m ve geri al\u0131m gibi opisyon s\u00f6zle\u015fmelerinin \u015firket s\u00f6zle\u015fmesine derc edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">http:\/\/www.elithukuk.com\/anonim-sirketlerde-pay-sahipleri-sozlesmeleri\/<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">OKUTAN NILSSON, Anonim Ortaklarda Pay Sahipleri S\u00f6zle\u015fmesi, \u0130stanbul 2003, s.211<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">G\u00dcND\u00dcZ, L., TUTAL, M., \u201cT\u00fcrev \u00dcr\u00fcnlerin Muhasebele\u015ftirilmesi: T\u00fcrkiye Uygulamas\u0131 \u00dczerine Bir \u00d6neri\u201d<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Muhasebe ve Finansman T\u00fcrev Piyasa Ara\u00e7lar\u0131, Ankara 2007<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">http:\/\/www.vob.org.tr\/vob\/turkish\/egitim\/piyasa\/faq.rtf<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">B\u00dcKTEL O\u011eUZ, NTVMSNBC, Ekim 2004<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">http:\/\/www.vob.org.tr\/vob\/turkish\/egitim\/piyasa\/faq.rtf<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">B\u00dcKTEL O\u011eUZ, NTVMSNBC, Ekim 2004<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. Giri\u015f Ticari hayata bir i\u015fletme kurarak s\u0131f\u0131rdan girmek, ilgili sekt\u00f6rde art\u0131k kartelle\u015fmi\u015f ve g\u00fcc\u00fc elinde bulunduran b\u00fcy\u00fck \u015firketler bulunmas\u0131 nedeniyle kimi zamanlar m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fck \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alacak \u015firketin kurulmas\u0131 \u00e7ok ciddi bir zaman ve emek gerektirmektedir. Ayr\u0131ca \u015firketin yurt d\u0131\u015f\u0131nda kurulmas\u0131 planlan\u0131yorsa o \u00fclkenin mevzuat\u0131na hakim olmak gerekmektedir. Bu durumda bahsedilen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3870,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[41,42,43,44,45,46,47,48,50,51],"class_list":["post-2656","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sirketler-hukuku","tag-birlesme","tag-call-option","tag-devralma","tag-drag-along","tag-due-diligence","tag-ozel-amacli-sirket","tag-put-option","tag-right-of-first-refusal","tag-sirketler-hukuku","tag-tag-along"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3871,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2656\/revisions\/3871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}