Uluslararas\u0131 hukukun s\u00fcjeleri (\u00f6zneleri) devletler ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerdir. Devletler uluslararas\u0131 hukukun asli s\u00fcje konumunda iken, uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler t\u00fcremi\u015f ki\u015fileridir. Uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan kurulan ve h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 olan \u00f6rg\u00fctlerdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yine devletler taraf\u0131ndan kurulan fakat h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131nda faaliyet g\u00f6stermeyen \u00f6rg\u00fctler mevcuttur. Bunlar\u0131 h\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f\u0131 uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler olarak isimlendirebiliriz. \u00d6zetle siyasal, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve dini alanlarda k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeden, g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayanan ba\u011f\u0131ms\u0131z olu\u015fumlara h\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f\u0131 uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler denilmektedir.1<\/sup><\/p>\n Bunlara \u00f6rnek olarak Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc (Amnesty International), \u0130nsan Haklar\u0131 Eylem Merkezi (Human Rights Action Center), \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc (Human Rights Watch) gibi olu\u015fumlar\u0131 g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n Yukar\u0131da bahsedilenlerden yola \u00e7\u0131karak uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapal\u0131m. Devletlerin bir araya gelerek uluslararas\u0131 anla\u015fmayla kurduklar\u0131 ve \u00fcye devletlerden farkl\u0131 bir hukuki ki\u015fili\u011fe sahip olan, kendisine \u00f6zg\u00fc kurallar\u0131 ve yap\u0131s\u0131 bulunan organizasyonlara uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct denir.<\/p>\n Asl\u0131nda BM\u00d6\u2019nden \u00f6nce uluslararas\u0131 arenada ayn\u0131 g\u00f6rev ve faaliyetleri yerine getirebilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fka bir \u00f6rg\u00fct vard\u0131: Milletler Cemiyeti.2\u00a0<\/sup>BM\u00d6\u2019n\u00fcn temelini olu\u015fturan bu organizasyonun amac\u0131 devletleraras\u0131 sorunlar\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekti ancak bu amac\u0131na kesin olarak ula\u015famam\u0131\u015f, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyememi\u015ftir.<\/p>\n Milletler Cemiyet\u2019inin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k sebeplerini maddeler halinde s\u0131ralayal\u0131m:<\/p>\n Milletler Cemiyeti ve BM\u00d6 aras\u0131nda kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015fen bir halefiyet yoktur. Bu organizasyonlar aras\u0131nda ki ili\u015fki, kendi aralar\u0131nda alm\u0131\u015f olduklar\u0131 ayr\u0131 kararlar ile do\u011fmu\u015ftur. 1946 y\u0131l\u0131nda Milletler Cemiyeti son kez toplanarak sahip oldu\u011fu hak ve yetkileri BM\u00d6\u2019ne devretmi\u015ftir. Bunun ard\u0131ndan BM\u00d6 genel kurulu ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla bu yetki devrini onam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n BM\u00d6\u2019n\u00fcn Ana Ama\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n BM\u00d6\u2019n\u00fcn d\u00f6rt ana amac\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n BM\u00d6 yukar\u0131da say\u0131lan ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fabilmek i\u00e7in 30\u2019dan fazla olu\u015fumu ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. BM\u00d6\u2019n\u00fcn faaliyetlerini kurucu anla\u015fmas\u0131 belirler. \u00dcye olmak isteyen bir \u00fclkenin bu anla\u015fmaya uygun olarak hareket etmesi istenir.3\u00a0<\/sup><\/p>\n Her organizasyonda oldu\u011fu gibi Birle\u015fmi\u015f Milletler de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 daha h\u0131zl\u0131 ve sistematik olarak y\u00fcr\u00fctebilmek i\u00e7in baz\u0131 organlar kurmu\u015ftur. Bu organlar\u0131 ana organ ve yard\u0131mc\u0131 organlar olmak \u00fczere ikiye ay\u0131rabiliriz. \u00d6rg\u00fct\u00fcn kurucu anla\u015fmas\u0131nda ismen d\u00fczenlenen ana organlar alt\u0131 tanedir:<\/p>\n Hollanda\u2019n\u0131n Lahey kentinde bulunan Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 hari\u00e7, t\u00fcm organlar New York\u2019taki genel merkezde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n A. Genel Kurul<\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019e \u00fcye olan t\u00fcm devletlerin temsil edildi\u011fi organ genel kuruldur. Her \u00fcye devletin bir oy hakk\u0131 vard\u0131r ve oyun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 e\u015fittir.4\u00a0\u00a0<\/sup>Bu nedenle genel kurulda h\u00e2kim olan ilkenin devletlerin e\u015fitli\u011fi<\/em> oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n Genel kurul, ola\u011fan olarak her y\u0131l eyl\u00fcl ay\u0131nda toplan\u0131r ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u0131l boyunca s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. BM Kurucu anla\u015fmas\u0131na dayanarak uluslararas\u0131 toplumu ilgilendiren (ter\u00f6rizm, sa\u011fl\u0131k, yoksulluk gibi) her t\u00fcrl\u00fc konuyu tart\u0131\u015fabilir. Sadece uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik ile ilgili karar alma yetkisi g\u00fcvenlik konseyine verilmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 anla\u015fman\u0131n 10. Maddesine dayanarak kararlar\u0131n\u0131 oy \u00e7oklu\u011fuyla al\u0131r ancak bunun istisnas\u0131 mevcuttur:<\/p>\n \u0130le alakal\u0131 kararlar\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7te ikilik \u00e7o\u011funlukla al\u0131r. Genel kurulun kararlar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir, tavsiye niteli\u011findedir ancak uygulamada, al\u0131nan kararlara \u00fcye devletlerin uydu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Birlik Karar\u0131<\/strong><\/p>\n 1950 y\u0131l\u0131nda ABD, Kore Sava\u015f\u01315\u00a0<\/sup>patlak verdi\u011finde konuyu BM G\u00fcvenlik Konseyine ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131. BM G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi Sovyetler Birli\u011fi, konsey \u00fcyeli\u011fine \u00c7in Halk Cumhuriyeti yerine “Milliyet\u00e7i \u00c7in” olarak bilinen Tayvan’\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 protesto etti\u011fi i\u00e7in G\u00fcvenlik Konseyi’ni boykot etmek amac\u0131yla daimi \u00fcyelikten ge\u00e7ici olarak \u00e7ekilmi\u015f, Konsey’i, sald\u0131r\u0131 karar\u0131 alamaz hale getirmi\u015fti. ABD’nin Kuzey Kore’ye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan 5 ay sonra kabul edilen 377 say\u0131l\u0131 Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Birlik Karar\u0131 Sovyetler Birli\u011fi’nin, Konsey’i sald\u0131r\u0131 karar\u0131 alamaz hale getirmesine ge\u00e7ici bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak \u00fczere al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.6\u00a0<\/sup>Bu karara g\u00f6re G\u00fcvenlik Konseyinin veto sebebiyle karar alamamas\u0131 durumunda genel kurulun devreye girmesine olanak sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Genel Kurulun Komiteleri<\/strong><\/p>\n Genel Kurul\u2019daki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler alt\u0131 temel komitede ele al\u0131nmaktad\u0131r:<\/p>\n \u00d6rg\u00fct B\u00fct\u00e7esinin Saptanmas\u0131<\/strong><\/p>\n BM \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00e7esinin \u00fc\u00e7te biri ABD taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131ndan bir d\u00fczenleme getirilmi\u015f ve bir \u00fcye devletin en fazla %25 oran\u0131nda katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi belirlenmi\u015ftir. Kendi katk\u0131 pay\u0131n\u0131 \u00f6demeyen \u00fcye devlet iki y\u0131l s\u00fcre ile genel kurulda oy hakk\u0131n\u0131 kaybetmektedir. Bu durum i\u00e7in yap\u0131lacak oylama Consensus ile yap\u0131l\u0131r.7<\/sup><\/p>\n B. G\u00fcvenlik Konseyi<\/strong><\/p>\n Genel Kurul, uluslararas\u0131 toplumu ilgilendiren hemen her konuda g\u00f6r\u00fc\u015fme yapabilirken G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin as\u0131l amac\u0131 g\u00fcvenlik ve bar\u0131\u015f meselelerini g\u00f6r\u00fc\u015fmektir. G\u00fcvenlik Konseyi be\u015f daimi, on ge\u00e7ici olmak \u00fczere on be\u015f \u00fcye devletten olu\u015fur.<\/p>\n BM G\u00fcvenlik Konseyi Daimi \u00dcyeleri: \u00c7in, Rusya, Fransa, \u0130ngiltere ve ABD\u2019dir. Di\u011fer ge\u00e7ici \u00fcyeler ise iki y\u0131l g\u00f6rev yapmak \u00fczere Genel Kurul taraf\u0131ndan se\u00e7imle belirlenmektedir. T\u00fcrkiye 2009-2010 y\u0131llar\u0131nda ge\u00e7ici \u00fcye olarak konsey de yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n G\u00fcvenlik Konseyi taraf\u0131ndan verilen kararlar Genel Kurul kararlar\u0131n\u0131n aksine ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Oturumlar ve Karar Alma \u015eekli<\/strong><\/p>\n G\u00fcvenlik Konseyi, Genel Kurulda oldu\u011fu gibi ola\u011fan olarak toplanmaz ancak her an toplanmaya haz\u0131r bir yap\u0131ya sahiptir. Konsey ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak her ay rotasyon usul\u00fcne g\u00f6re bir \u00fcyeye verilir.<\/p>\n G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin bir \u00f6nergesinin onaylanmas\u0131 i\u00e7in en az 9 \u00fcyenin olumlu oyu gerekmektedir. Ancak ret oyu kullanan \u00fcye devletlerden birinin daimi \u00fcye olmas\u0131 halinde \u00f6nerge onaylanmaz. Bir ba\u015fka de\u011fi\u015fle veto hakk\u0131 olan devletlerin onaylamad\u0131\u011f\u0131 bir karar \u00e7\u0131kart\u0131lamaz.<\/p>\n C. Vesayet Konseyi<\/strong><\/p>\n Vesayet Konseyi, G\u00fcvenlik Konseyi daimi \u00fcyelerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Her \u00fcyenin bir oyu vard\u0131r ve kararlar salt \u00e7o\u011funlukla al\u0131nmaktad\u0131r. Konseyin amac\u0131 s\u00f6m\u00fcrge devletlerin kendi iktisadi, siyasi ve sosyal yap\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmek ve bu tip \u00fclkelerin kendi kendini y\u00f6netir hale\u00a0gelmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz de neredeyse hi\u00e7bir s\u00f6m\u00fcrge devleti kalmad\u0131\u011f\u0131ndan konsey pasif durumdad\u0131r.<\/p>\n D. Genel Sekreterlik<\/strong><\/p>\n Genel Sekreterlik, BM \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7 i\u015fleyi\u015finden sorumlu organ\u0131d\u0131r. Genel Sekreterli\u011fin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 BM\u2019in ele ald\u0131\u011f\u0131 konulara g\u00f6re belirlenir. New York\u2019ta ki merkezde, \u00fcye devletlerin memurlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Ekibin ba\u015f\u0131nda Genel Sekreter vard\u0131r.<\/p>\n Genel Sekreterin Se\u00e7imi<\/strong><\/p>\n Genel Kurul, G\u00fcvenlik Konseyinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra be\u015f y\u0131ll\u0131k s\u00fcre ile g\u00f6rev yapmak \u00fczere genel sekreteri atar. Genel sekreter b\u00f6lgelere g\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak atan\u0131r ve en fazla iki d\u00f6nem g\u00f6rev alabilir. Uygulamada atanan genel sekreterlerin her hangi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclkenin mensubu olmad\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bir bloka ait olmayan ki\u015filerin se\u00e7ildi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Genel Sekreter yaln\u0131zca BM\u2019e kar\u015f\u0131 sorumludur ve BM ad\u0131na hareket eder. Genel Sekreterin iki ana i\u015flevi vard\u0131r:<\/p>\n \u0130dari \u0130\u015flev: \u00d6rg\u00fcte ad\u0131na hareket eden ve kendine tabii personeli olan ve onlar\u0131n ba\u015f\u0131nda olan ki\u015fidir.<\/em><\/p>\n Siyasi \u0130\u015flev:\u00a0\u0130dari i\u015fleve g\u00f6re geni\u015f bir pozisyondur. \u00d6rg\u00fct g\u00fcc\u00fcn\u00fc arkas\u0131na alarak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc kararlar veren ki\u015fidir.<\/em><\/p>\n Genel Sekreterin Baz\u0131 G\u00f6revleri<\/strong><\/p>\n Ekonomik ve Sosyal Konsey ve di\u011fer Birle\u015fmi\u015f Milletler organlar\u0131 taraf\u0131ndan kendisine atfedilen g\u00f6revleri yerine getirmesi ve sahip oldu\u011fu mevkie uygun olarak hareket etmesi beklenen Genel Sekreter, Birle\u015fmi\u015f Milletler Antla\u015fmas\u0131nda kurulu\u015fun \u2018en \u00fcst y\u00f6neticisi\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131r. Antla\u015fma, Genel Sekreter\u2019e, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 tehdit olu\u015fturdu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 konular\u0131 G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin dikkatine sunma yetkisi verir. Genel Sekreter:<\/p>\n E. Ekonomik ve Sosyal Konsey<\/strong><\/p>\n 54 \u00fcye devletin temsilcisinden olu\u015fan Ekonomik ve Sosyal Konsey ula\u015ft\u0131rma, ticaret, ekonomik kalk\u0131nma ve sosyal di\u011fer olaylar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yap\u0131 itibariyle ekonomik bir forumdur. Konsey \u00fcyeleri \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre ile g\u00f6rev yaparlar. Konseyin kararlar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir ve basit \u00e7o\u011funlukla al\u0131n\u0131r.<\/p>\n F. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131<\/strong><\/p>\n UAAD, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015fl\u0131ca yarg\u0131 organ\u0131d\u0131r. BM\u00d6\u2019n\u00fcn asli organlar\u0131ndan birisi olan UAAD tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. BM\u00d6\u2019n\u00fcn t\u00fcm organlar\u0131 New York\u2019ta ki genel merkezde bulunsa da, UAAD bunun istisnas\u0131d\u0131r ve Hollanda\u2019n\u0131n Lahey kentinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Divan, 9 y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ilen 15 yarg\u0131\u00e7tan olu\u015fur. G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin bu a\u015fama da veto yetkisi bulunmamaktad\u0131r. Yarg\u0131\u00e7lar\u0131n se\u00e7imi yap\u0131l\u0131rken her birinin farkl\u0131 \u00fclkenin uyru\u011funa sahip olmalar\u0131, BM\u00d6\u2019n\u00fcn de\u011fi\u015fik hukuk sistemlerini temsil edebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n UAAD, devletlerin uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan genel yetkiye sahip, evrensel bir mahkemedir. Bu yetkisi, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 hukuki bak\u0131m\u0131ndan incelemek \u00fczerinedir. Bireylerin ve di\u011fer topluluklar\u0131n UAAD\u2019na ba\u015fvurma olanaklar\u0131 yoktur. 1. \u0130sti\u015fari \u0130\u015flev:<\/strong> Normalde divandan g\u00f6r\u00fc\u015f isteme yetkisi devletlere tan\u0131nm\u0131\u015f olsa da baz\u0131 BM\u00d6 organlar\u0131 ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler isti\u015fari m\u00fctalaa talebinde bulunabilirler. Divan\u2019\u0131n verece\u011fi m\u00fctalaa ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir ancak uygulamada g\u00f6r\u00fc\u015flerine \u00f6nem verildi\u011fi belirtilmelidir. Ayr\u0131ca Divan\u2019dan istenecek g\u00f6r\u00fc\u015f, soyut bir hukuki konuya ili\u015fkin olmak zorundad\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle belirli bir uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f istenemez.<\/p>\n 2. Yarg\u0131 \u0130\u015flevi:<\/strong> Yaln\u0131zca devletler divana ba\u015fvuruda bulunarak bir davaya taraf olabilirler. Uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler ve bireylerin bu y\u00f6nde bir yetkisi yoktur. Yarg\u0131 yetkisinin uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin her iki devlet taraf\u0131ndan kabul edilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, uyu\u015fmazl\u0131k Divan\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclemez. Divan\u2019a kar\u015f\u0131 sadece bir taraf \u00e7ekince ileri s\u00fcrse dahi, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer taraf\u0131 bu \u00e7ekinceden otomatik olarak yararlan\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle \u00e7ekince, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak etki do\u011furdu\u011fundan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n taraf\u0131 her iki devlette ayn\u0131 \u00e7ekinceden yararlan\u0131r.<\/p>\n Divan\u2019\u0131n verece\u011fi kararlar yaln\u0131zca hukuki uyu\u015fmazl\u0131klara ili\u015fkin olabilir. Siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar hakk\u0131nda Divan\u2019\u0131n karar verme yetkisi yoktur. Divan\u2019\u0131n verece\u011fi kararlar ba\u011flay\u0131c\u0131 ve kesin olmas\u0131na kar\u015f\u0131n icrai g\u00fc\u00e7 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r ancak karar\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin m\u00fcdahale etmesi istenebilir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n Olay I:<\/strong> G\u00fcney Amerika k\u0131tas\u0131nda bulunan b\u00fct\u00fcn devletler, sadece bu k\u0131tay\u0131 \u00e7evreleyen denizlerde ya\u015fayan ve soyu t\u00fckenmekte olan bir balina t\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 i\u00e7in bir uluslararas\u0131 anla\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Peru uyruklu\u011funu ta\u015f\u0131yan gemiler, kendilerine Peru devletince s\u00f6z konusu balina t\u00fcr\u00fcn\u00fc avlama izni, belirtilen anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde verildi\u011fi i\u00e7in, avlanmaya devam etmi\u015ftir. Bunu g\u00f6ren Brezilya, avlamay\u0131 yapan ve Peru uyruklu\u011funu ta\u015f\u0131yan bir geminin batmas\u0131na neden olmu\u015f, gemide bulunan personeli ise kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Peru, uluslararas\u0131 anla\u015fman\u0131n b\u00f6yle bir bat\u0131rma i\u015flemine izin vermedi\u011fini belirtirken, Brezilya\u2019n\u0131n iddias\u0131 ise aksi y\u00f6ndedir. Bu olaydan sonra iki devlet aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n giderilmesine y\u00f6nelik Uruguay\u2019\u0131n devreye girme \u00e7abalar\u0131 olmu\u015fsa da, bundan bir sonu\u00e7 al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki devlet aras\u0131ndaki ticari ve diplomatik ili\u015fkiler de sona ermi\u015ftir. \u0130ki devlet, b\u00f6lgesel sorunlara ili\u015fkin uluslararas\u0131 konferanslarda ayn\u0131 anda yer almamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Her iki devlet de Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00fcyesidir.<\/p>\n \u0130ki devlet aras\u0131ndaki bu uluslararas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131k ne t\u00fcr bir uyu\u015fmazl\u0131kt\u0131r? A\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z. Uruguay\u2019\u0131n devreye girme \u00e7abalar\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerinden hangisine girebilir? Anlat\u0131n\u0131z ve di\u011fer y\u00f6ntemlerle olan farklar\u0131n\u0131 belirtiniz.<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle soru kapsam\u0131nda sizden bekledi\u011fimiz \u015fey, uluslararas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n t\u00fcrleri nedir anlatman\u0131z, tan\u0131mlaman\u0131z. Daha sonra somut olayda uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n hangisine girdi\u011fini belirleyerek belirtmeniz. Son olarak ise Uruguay\u2019\u0131n devreye girme \u00e7abalar\u0131n\u0131n uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerinden hangisine girdi\u011fini a\u00e7\u0131klaman\u0131z.<\/em><\/p>\n Bir olayda, uluslararas\u0131 anla\u015fma varsa ve bunun uygulanmas\u0131na ili\u015fkin bir sorun mevcut ise, bu genellikle uluslararas\u0131 bir hukuki uyu\u015fmazl\u0131kt\u0131r. Ancak bir uluslararas\u0131 anla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6ncesinde ki s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanan uyu\u015fmazl\u0131klar siyasi uyu\u015fmazl\u0131k olabilir. Hukuki Uyu\u015fmazl\u0131k, devletleraras\u0131nda bir hukuk kural\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 veya yorumlanmas\u0131ndan kaynaklanan uyu\u015fmazl\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Siyasi uyu\u015fmazl\u0131k ise, Uluslararas\u0131 hukuk taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmeyen bir konuda ya da d\u00fczenlenmi\u015f olmakla birlikte bunun kabul edilmedi\u011fi ve de\u011fi\u015ftirilmek istendi\u011fi durumlarda ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n Somut olay\u0131 farkl\u0131 bir \u00f6rnek vererek biraz de\u011fi\u015ftirelim. B\u00f6lge devletleri bir araya gelerek bu balinan\u0131n avlanmas\u0131na ili\u015fkin hukuki d\u00fczenleme yapmak i\u00e7in toplan\u0131yor. Peru \u201cBenim ekonomimin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bu balinan\u0131n avlan\u0131p sat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fundan ben bu y\u00f6nde bir anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131na s\u0131cak bakm\u0131yorum.\u201d Diyor. Brezilya ise \u201cBen de hayvan haklar\u0131na \u00f6nem verdi\u011fimden bu balinan\u0131n avlanmas\u0131n\u0131 istemiyorum.\u201d Diyebilir. Bu \u015fekilde bir senaryo da Peru ve Brezilya aras\u0131nda bir siyasi uyu\u015fmazl\u0131k meydana gelmi\u015f olurdu. Bunun sebebi ortada mevcut bir anla\u015fma bulunmamas\u0131, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n anla\u015fma \u00f6ncesinde veya g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda meydana gelmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n S\u0131navda yap\u0131lmas\u0131 gereken soruyu bir nevi par\u00e7alamak. Hukuki ve Siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak ve somut olay\u0131n hangisine girdi\u011fini belirlemektir.<\/em><\/p>\n Somut olayda ki uyu\u015fmazl\u0131\u011fa bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k balina t\u00fcr\u00fcn\u00fcn avlanmas\u0131na ili\u015fkin olarak bir hukuk kural\u0131n\u0131n yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Burada uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n do\u011fdu\u011fu nokta anla\u015fman\u0131n avlanma izninin, belirtilen anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde verilip verilmedi\u011fi konusunda yorum farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu yorum farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sebebinden dolay\u0131 Brezilya ve Peru aras\u0131nda meydana gelen uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7e\u015fidi, hukuki uyu\u015fmazl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n Olayda, Uruguay\u2019\u0131n m\u00fcdahil olmas\u0131, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin m\u00fcdahil oldu\u011fu bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerinden birisidir.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin d\u00e2hil oldu\u011fu y\u00f6ntemleri en s\u0131n\u0131rl\u0131 olan t\u00fcrden en m\u00fcdahaleci t\u00fcre do\u011fru s\u0131ralarsak \u201cDost\u00e7a Giri\u015fim, Arabuluculuk, Soru\u015fturma ve Uzla\u015ft\u0131rma\u201d diyebiliriz.<\/em><\/p>\n Dost\u00e7a Giri\u015fim: Bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi taraflar\u0131 birbiriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeye te\u015fvik eder, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun olan ortam\u0131 sa\u011flar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kat\u0131lmaz ve taraflar g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an g\u00f6revi sona erer. Bu ki\u015fi bir devlet ya da uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn yetkili organ\u0131 olabilir.<\/em><\/p>\n Arabuluculuk: \u0130stek \u00fczerine veya kendi teklifiyle bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc devletin, \u015fahsiyetin veya uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn araya girip taraflar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 ve taraflar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini yak\u0131nla\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Arabulucu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sonuna kadar izleyip y\u00f6nlendirebilmektedir.<\/em><\/p>\n Uluslararas\u0131 Soru\u015fturma: Uyu\u015fmazl\u0131k konusu olaylar\u0131n, objektif bi\u00e7imde saptanmas\u0131 amac\u0131yla g\u00f6revlendirilen bir komisyonun faaliyetleridir. Soru\u015fturma neticesinde yaz\u0131lan raporun bir ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur ve devletlerle \u00f6rg\u00fctler istedikleri sonucu \u00e7\u0131karabilir. Bununla birlikte uygulamada bu raporda ki sonu\u00e7 kabul edilmektedir.<\/em><\/p>\n Uzla\u015ft\u0131rma: Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir organ taraf\u0131ndan incelenip, \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik \u00f6nerilerde bulunmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. Uzla\u015ft\u0131rma sadece taraflar\u0131n bu yola gitmesini kararla\u015ft\u0131rmalar\u0131 durumunda ge\u00e7erli olur. Uzla\u015ft\u0131rma sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6neriler ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Bu faaliyet genelde bir komisyon taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Arabuluculu\u011fa nazaran farklara gelince burada y\u00f6ntem o kadar esnek de\u011fildir, ayr\u0131ca komisyonun daha ileri giderek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm form\u00fcl\u00fc haz\u0131rlamas\u0131 ve bunun i\u00e7in bir soru\u015fturma y\u00fcr\u00fctmesi s\u00f6z konusudur. \u00d6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcm kabul edilmedi\u011fi takdirde komisyonun g\u00f6revi son bulur.<\/em><\/p>\n Yukar\u0131da ki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay\u0131 yorumlayal\u0131m. Olayda sadece Uruguay\u2019\u0131n bu uyu\u015fmazl\u0131\u011fa m\u00fcdahil oldu\u011funu biliyoruz. Bu m\u00fcdahilli\u011fin i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda bir bilgi verilmedi\u011finden Uruguay\u2019\u0131n \u00e7abalar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu kesin bir \u015fekilde s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak ortada bahsedilen bir organ ya da komisyon olmad\u0131\u011f\u0131ndan uluslararas\u0131 soru\u015fturma ve uzla\u015ft\u0131rma durumunun s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bir ba\u015fka ifade ile Uruguay\u2019\u0131n bu \u00e7abas\u0131 Dost\u00e7a Giri\u015fim ya da Arabuluculuk olabilir.<\/p>\n Somut olayda bu y\u00f6ntemle bir \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015f\u0131lamamas\u0131ndaki temel etkenin, Peru\u2019nun iki devlet aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n hukuki bir uyu\u015fmazl\u0131k olmas\u0131n\u0131 iddia etmesi oldu\u011funu kabul edelim. Peru\u2019ya g\u00f6re bu y\u00f6ntem bir yarg\u0131sal \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu de\u011fildir; bu nedenle bu y\u00f6nteme ba\u015fvurulmamas\u0131 gerekmektedir. Peru\u2019nun bu iddias\u0131n\u0131 de\u011ferlendiriniz.<\/strong><\/p>\n Burada istenen \u015fey, hukuki ve siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ayr\u0131m\u0131n\u0131n ne oldu\u011funun tespiti. Bu her ne kadar \u00f6\u011fretide hukuki ve siyasi uyu\u015fmazl\u0131k olarak iki k\u0131sma ayr\u0131lsa da pratikte bu ayr\u0131m\u0131n \u00e7ok net \u00e7izgilerle ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ortaya \u00e7\u0131kan pek \u00e7ok uyu\u015fmazl\u0131kta bu ayr\u0131m ortadan kalkmaktad\u0131r. Bu nedenle zaman zaman hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar yerine siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar, siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar yerinde de hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar varm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na hareket edilir. Hatta devletler siyasi uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131, hukuki uyu\u015fmazl\u0131k gibi yorumlay\u0131p Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019na ya da Hakemli\u011fe gitmektedirler. Genel olarak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri bahsinde bir serbestlik oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Devletleraras\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemlerinde ki s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 tek kural kuvvete ba\u015fvurmamakt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir kural bulunmamaktad\u0131r. Devletler bu serbestlik \u00e7er\u00e7evesinde kimi zaman bilin\u00e7li, kimi zamansa bilin\u00e7siz olarak karma bir \u015fekilde hareket etmektedirler.<\/em><\/p>\n Yukar\u0131da ki bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Peru\u2019nun ifadesinin k\u0131smi olarak do\u011fru oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Ya\u015fanan uyu\u015fmazl\u0131k hukuki bir uyu\u015fmazl\u0131kt\u0131r. Hukuki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm mercii hakemlik ve yarg\u0131d\u0131r. Somut\u00a0olayda arabuluculuk ya da dost\u00e7a giri\u015fim s\u00f6z konusu oldu\u011fundan diplomatik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu izlenmi\u015ftir. Ancak Peru\u2019nun \u201c\u0130zlenen yol, diplomatik bir yol oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131z olduk.\u201d \u015eeklinde olan ifadesi de tutarl\u0131 de\u011fildir. Hangi uyu\u015fmazl\u0131k s\u00f6z konusu olursa olsun, ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 ba\u011flay\u0131c\u0131 de\u011fildir ve hatta ortaya bir sonu\u00e7 bile \u00e7\u0131kmayabilir.<\/p>\n Sizce Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin somut olaydaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinde herhangi bir rol\u00fc olabilir mi? Birle\u015fmi\u015f Milletler Anla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlat\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n Uruguay\u2019\u0131n devreye girmesinin ard\u0131ndan bile sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015ftir. \u0130ki \u00fclke birbirine s\u0131rt \u00e7evirdi\u011fi s\u00fcrece problem b\u00fcy\u00fcyecek ve ekonomik \u2013 diplomatik ili\u015fkiler tehlikeye d\u00fc\u015fecektir. BM G\u00fcvenlik Konseyinin bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlikten sorumlu olmas\u0131 sebebiyle devreye girip olaya m\u00fcdahale etmesi gerekmektedir. BM G\u00fcvenlik Konseyi, uzamas\u0131 uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fin muhafazas\u0131n\u0131 tehdit edebilecek uyu\u015fmazl\u0131klarda 6. B\u00f6l\u00fcm uyar\u0131nca tavsiye niteli\u011finde ve uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yollarla \u00e7\u00f6z\u00fclmesine y\u00f6nelik tedbirler alabilir. E\u011fer G\u00fcvenlik Konseyi bar\u0131\u015f\u0131n tehdit edildi\u011fini, bozuldu\u011funu ve sald\u0131r\u0131 fiilinin vuku buldu\u011funu tespit ederse, 7. B\u00f6l\u00fcm uyar\u0131nca ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte karar (tedbirler) alabilir. Bu tedbirler silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7ermeyen tedbirler olabilece\u011fi gibi ve silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 da i\u00e7eren tedbirler de olabilir. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi devreye 4 \u015fekilde girebilir. 1- Uluslararas\u0131 uyu\u015fmazl\u0131\u011fa taraf olan devletler d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00fcye t\u00fcm devletlerin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla. 2- Uyu\u015fmazl\u0131\u011fa taraf ama BM\u00d6\u2019ne \u00fcye olmayan devletlerin BM\u00d6\u2019n\u00fcn yetkisini kabul etmek \u015fart\u0131yla olan \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla. 3- Genel Kurulun olay\u0131 GK\u2019ne devretmesi ile. 4- BM Genel Sekreterinin konseyin dikkatini \u00e7ekmesi ile.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu, G\u00fcvenlik Konseyi hen\u00fcz bu sorun hakk\u0131nda karar almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, s\u00fcrecin \u00e7ok uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin bir karar almak istemektedir. Buna yetkisi var m\u0131d\u0131r? A\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n Uluslararas\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131k G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin g\u00fcndemindeyken Genel Kurul bu y\u00f6nde bir tasarrufta bulunamaz. Ancak G\u00fcvenlik Konsey\u2019i veto y\u00fcz\u00fcnden kilitlenirse Genel Kurul\u2019un bu y\u00f6nde bir tasarruf hakk\u0131 olur. Olayda uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi zedeleyebilecek bir durum s\u00f6z konusudur ve BM G\u00fcvenlik Konseyi konu ile ilgilenmektedir ve Konsey\u2019in olay\u0131 Genel Kurul\u2019a nakletme gibi bir talebi de bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca veto y\u00fcz\u00fcnden Konsey\u2019in kilitlenmesi durumu s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan Genel Kurul bu y\u00f6nde bir karar alamayacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130ki devlet aras\u0131ndaki bu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00fcyesi Uruguay taraf\u0131ndan G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne sunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olur muydu?<\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn herhangi bir \u00fcyesi uluslararas\u0131 boyuta sahip bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik konseyine sunabilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Uruguay taraf\u0131ndan bu olay\u0131n G\u00fcvenlik Konsey\u2019ine ta\u015f\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ayr\u0131ca uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bir taraf\u0131 olan devlet ayn\u0131 zamanda G\u00fcvenlik Konsey\u2019i \u00fcyelerinden birisiyse s\u00f6z konusu olay\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in al\u0131nacak karar\u0131n oylamas\u0131nda oy kullanamayacakt\u0131r. Somut olayda, Brezilya ve Peru\u2019nun BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin ge\u00e7ici \u00fcyesi olmas\u0131 durumunda oy haklar\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n Bir an i\u00e7in Peru ve Brezilya\u2019n\u0131n olaydaki gibi herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunu denemedi\u011fini ve olay\u0131n G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne ta\u015f\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Peru aralar\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019na ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Brezilya, esasa ili\u015fkin savunma yapt\u0131ktan sonra asl\u0131nda Divan\u0131n bu uyu\u015fmazl\u0131\u011fa bakamayaca\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendisinin Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n yarg\u0131 yetkisini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi hakk\u0131nda \u00f6zet bilgi veriniz.<\/strong><\/p>\n Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131, BM\u2019in asli organlar\u0131ndan birisidir. Uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin olarak yarg\u0131sal \u00e7\u00f6z\u00fcm yoludur. Evrensel ve genel yetkili organ\u0131d\u0131r. Dokuz y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen on be\u015f yarg\u0131\u00e7tan olu\u015fur. Rotasyon usul\u00fcne g\u00f6re on be\u015f yarg\u0131c\u0131n her \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir be\u015f tanesi de\u011fi\u015fir. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 devletleraras\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klarda ba\u011flay\u0131c\u0131 karar verme yetkisine sahiptir. BM di\u011fer organlar\u0131 ve baz\u0131 uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin \u00f6n\u00fcne getirdi\u011fi konularda dan\u0131\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc niteli\u011finde karar vermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birle\u015fmi\u015f Milletler anla\u015fmas\u0131 gere\u011fince, BM G\u00fcvenlik Konseyi tavsiye kararlar al\u0131rken Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n yarg\u0131 yetkisini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak zorundad\u0131r.<\/p>\n Bu Divan\u0131n yarg\u0131 yetkisinin herhangi bir uyu\u015fmazl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul edilmesi y\u00f6ntemleri nelerdir? Anlat\u0131n\u0131z. Bu durumda Brezilya hakl\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Yarg\u0131 yetkisinin uyu\u015fmazl\u0131\u011fa taraf her iki devlet taraf\u0131ndan kabul edilmesi \u015fartt\u0131r. Bu kabul \u00fc\u00e7 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n Divan \u015fekilci bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisinde de\u011fildir ve bir uyu\u015fmazl\u0131k \u00f6n\u00fcne getirildi\u011finde \u00f6teki devlet\u00e7e bu a\u015famada da yarg\u0131 yetkisi kabul edilebilmektedir. Bu kabul a\u00e7\u0131k bir beyanla olabilece\u011fi gibi yetki itiraz\u0131nda bulunmaks\u0131z\u0131n esas hakk\u0131nda savunmada bulunulmas\u0131 halinde yetki kabul edilmi\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yarg\u0131 yetkisi, makul bir bildirim s\u00fcresine uymak kayd\u0131yla her an geri al\u0131nabilir. Bu durumda halen g\u00f6r\u00fclmekte olan davan\u0131n incelenmesine devam edilecektir.<\/p>\n Somut olayda Brezilya esasa ili\u015fkin bir tak\u0131m savunmalar yapt\u0131ktan sonra bu iddiay\u0131 dile getirmesi bir h\u00fck\u00fcm ta\u015f\u0131mamakta dava uluslararas\u0131 adalet divan\u0131nda incelenmeye devam edecektir. Brezilya bu durumda iddias\u0131nda haks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n Olay II:<\/strong> A ve B devletleri s\u0131n\u0131r kom\u015fusu olan iki devlettir. A devletine ait bir grup az\u0131nl\u0131k B devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015famaktad\u0131r. A devleti, B devletinde ya\u015fayan bu az\u0131nl\u0131k grubunun uzunca bir s\u00fcredir temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanmas\u0131n\u0131n engellendi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Durumu protesto etmek amac\u0131yla B devleti s\u0131n\u0131r\u0131nda bulunan askerlere ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f, B devleti de ayn\u0131 \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015ftir. Bu olay neticesinde b\u00f6lgesel ticaret ve ekonomi a\u011f\u0131r zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devletlerin birbirlerine a\u00e7t\u0131klar\u0131 ate\u015f neticesinde olaylar giderek artm\u0131\u015f ve di\u011fer s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131n\u0131n da can ve mal kayb\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 1- Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00fcyesi iki devlet aras\u0131ndaki bu uyu\u015fmazl\u0131k, Birle\u015fmi\u015f Milletler sistemi i\u00e7erisinde nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmelidir? Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla a\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/strong><\/p>\n BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin as\u0131l amac\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak zorunda oldu\u011fundan, bu durumun bozulmaya ya da k\u00f6t\u00fcye gitti\u011fini g\u00f6rmesi durumunda 6. Ve 7. Maddeler gere\u011fince bir tak\u0131m m\u00fceyyideler uygular. Hangi maddenin, nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 vuku bulan olay\u0131n \u015fartlar\u0131 ile alakal\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu olay \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011filse \u00f6rne\u011fin ekonomik bir ambargo uygulanabilir. Bu olayda vuku bulan hadise, iki devlet aras\u0131nda ki s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131r. Bu durum uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi tehlike alt\u0131na sokar. Art\u0131k 6. Maddenin uygulanaca\u011f\u0131 \u201cBar\u0131\u015f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi tehlikeye sokma ihtimali\u201d s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ger\u00e7ekle\u015fen hadise \u00e7ok daha ileri bir seviyede olup \u201cUluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f ve G\u00fcvenlik\u201d zaten tehlike alt\u0131ndad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu olay BM sistemince G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin 7. B\u00f6l\u00fcme g\u00f6re hareket etmesi ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecektir. 7. B\u00f6l\u00fcme g\u00f6re meydana gelen \u00fc\u00e7 temel \u00f6zellikten bahsedelim:<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konsey\u2019i yukar\u0131da say\u0131lan \u015fekilde hareket edebilmek i\u00e7in bir durum tespiti yapar. Bar\u0131\u015f ve G\u00fcvenli\u011fin bozuldu\u011funu, bu sebeple 7. B\u00f6l\u00fcme uygun olarak hareket etmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar. S\u00f6z konusu olayda silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fse, karineye g\u00f6re ilk sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7en devlet bar\u0131\u015f\u0131 bozmu\u015ftur ve bu sald\u0131r\u0131dan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmek zorundad\u0131r. BM G\u00fcvenlik Konsey\u2019i bu durumda 40. Maddeye g\u00f6re ge\u00e7ici tedbirler uygulayabilir. Sald\u0131r\u0131n\u0131n sonlanmas\u0131 i\u00e7in ate\u015fkes \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunabilir.<\/p>\n BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin iki farkl\u0131 \u015fekilde karar alabilir. 1. Silahl\u0131 Kuvvet \u0130\u00e7eren Tedbirler, 2. Silahl\u0131 Kuvvet \u0130\u00e7ermeyen Tedbirler. Uygulamada BM G\u00fcvenlik Konseyi daha \u00e7ok silahl\u0131 kuvvet i\u00e7ermeyen tedbirlere ba\u015fvurur. Bu tedbirler ekonomik ambargo uygulamas\u0131, diplomatik ili\u015fkilerin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131, seyahat yasa\u011f\u0131 uygulanmas\u0131, banka hesaplar\u0131n\u0131n dondurulmas\u0131 gibi bar\u0131\u015f\u0131 bozacak olan devleti s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik tedbirlerdir.<\/p>\n Say\u0131lan bu tedbirlerde ortaya \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ortadan kalkmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131yorsa son \u00e7are olarak 42. Maddeye uygun hareket ederek silahl\u0131 kuvvet i\u00e7eren tedbirlere ba\u015fvurmak zorunda kal\u0131r. BM\u00d6 \u00fcyesi t\u00fcm devletler yap\u0131lacak olan askeri harek\u00e2ta sahip olduklar\u0131 orduya mensup belli say\u0131da askeri birlik g\u00f6nderir. Do\u011frudan kuvvet kullanan da bu askeri g\u00fc\u00e7lerdir.<\/p>\n 1. Ba\u015flarken Uluslararas\u0131 hukukun s\u00fcjeleri (\u00f6zneleri) devletler ve uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlerdir. Devletler uluslararas\u0131 hukukun asli s\u00fcje konumunda iken, uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler t\u00fcremi\u015f ki\u015fileridir. Uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan kurulan ve h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 olan \u00f6rg\u00fctlerdir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yine devletler taraf\u0131ndan kurulan fakat h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131nda faaliyet g\u00f6stermeyen \u00f6rg\u00fctler mevcuttur. Bunlar\u0131 h\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f\u0131 uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler olarak isimlendirebiliriz. \u00d6zetle siyasal, ekonomik, sosyal, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3878,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[128,23,25,26],"class_list":["post-2415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uluslararasi-hukuk","tag-akademik-yayinlar","tag-birlesmis-milletler-orgutu","tag-uluslararasi-orgutler-hukuku-pratik","tag-united-nations"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3879,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2415\/revisions\/3879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}2. Genel Olarak BM<\/h3>\n
\n
\n
\nBirle\u015fmi\u015f Milletler bir d\u00fcnya h\u00fck\u00fcmeti de\u011fildir. Belirli bir h\u00fck\u00fcmeti ya da ulusu temsil etmez, t\u00fcm \u00fcyelerini temsil eder ve onlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kararlar do\u011frultusunda hareket eder.<\/p>\n3. BM\u00d6’n\u00fcn Organlar\u0131<\/h3>\n
\n
\n
\n
\n
\nUAAD\u2019n\u0131n iki t\u00fcr yetkisi bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n4. Pratik \u00c7al\u0131\u015fma8<\/sup><\/h3>\n
\n
\n
\n