{"id":2390,"date":"2017-11-10T12:09:56","date_gmt":"2017-11-10T12:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/tolunayakay.com\/?p=2390"},"modified":"2021-07-20T15:14:53","modified_gmt":"2021-07-20T15:14:53","slug":"avrupa-birligi-hukukunda-dava-turleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/avrupa-birligi-hukukunda-dava-turleri\/","title":{"rendered":"Avrupa Birli\u011fi Hukukunda Dava T\u00fcrleri"},"content":{"rendered":"

A. Giri\u015f<\/h3>\n

Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131 (ABAD) (\u0130ngilizcesi: European Court of Justice)<\/em> ya da Avrupa Topluluklar\u0131 Adalet Divan\u0131 (TAD)1\u00a0\u00a0<\/sup>Avrupa Birli\u011fi (AB) i\u00e7erisinde yer alan en y\u00fcksek yarg\u0131 merci olup birli\u011fin ana organlar\u0131ndan birisidir.2\u00a0\u00a0<\/sup>Her \u00fcye devletin bir yarg\u0131c\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.3<\/sup><\/p>\n

Yarg\u0131\u00e7lar kendi \u00fclkelerinde en \u00fcst d\u00fczeyde yarg\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015f ya da edecek yetkinli\u011fe sahip, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131klar\u0131 konusunda \u015f\u00fcphe duyulmayan ki\u015filer aras\u0131ndan se\u00e7ilerek alt\u0131 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7in atanmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Adalet Divan\u0131, Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131 Stat\u00fcs\u00fc\u2019nde yer alan d\u00fczenlemelerce Daireler ve B\u00fcy\u00fck Daire olarak toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6n karar prosed\u00fcr\u00fc gere\u011fi Adalet Divan\u0131\u2019na ba\u015fvuru hakk\u0131 sadece yerel mahkemelere tan\u0131nm\u0131\u015f olup, yerel mahkemelerde davay\u0131 a\u00e7an ki\u015filerin veya daval\u0131lar\u0131n Adalet Divan\u0131\u2019na ba\u015fvurma haklar\u0131 yoktur. Yerel mahkeme gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde taraflar istemeseler bile, bir davada dava konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in meseleyi bekletici sorun yaparak \u00f6n karar prosed\u00fcr\u00fc gere\u011fi Adalet Divan\u0131\u2019na g\u00f6t\u00fcrebilir. Avrupa Birli\u011fi\u2019ndeki davalar\u0131n \u00e7o\u011fu bu prosed\u00fcr i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6te yandan bu s\u00fcre\u00e7 birlik hukukunun temel nitelikleri aras\u0131nda yer alan Avrupa Birli\u011fi hukuk kurallar\u0131n\u0131n do\u011frudan etkili olmas\u0131 ilkesinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yasal bir ara\u00e7 olmakta ve yerel merci ve mahkemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u00e7 uygulamada birlik hukukunun homojenli\u011fini sa\u011flamaktad\u0131r.4<\/sup><\/p>\n

Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131n\u0131n g\u00f6revi birincil ve ikincil hukuk normlar\u0131n\u0131n5\u00a0 <\/sup>yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131nda hukuka uygunlu\u011fu sa\u011flamak, bu normlardan dolay\u0131 \u00e7\u0131kan itilaflar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131n\u0131n yetkisi mecburi ve nihaidir. Bir ba\u015fka ifadeyle ABAD\u2019\u0131n verdi\u011fi kararlar kesindir ve temyiz edilebilecek ba\u015fka bir merci bulunmamaktad\u0131r. Belirtmemiz gereken bir di\u011fer husus ise ABAD\u2019\u0131n resen (la. ex officio)6\u00a0\u00a0<\/sup>harekete ge\u00e7emeyece\u011fidir. ABAD\u2019\u0131n bir hukuki meseleyi ele alabilmesi i\u00e7in bu meselenin mutlaka kendisine getirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n

B. Dava T\u00fcrleri<\/h3>\n

Avrupa Birli\u011fi\u2019nde incelememiz gereken ba\u015fl\u0131ca be\u015f dava \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. Bu davalar a\u015fa\u011f\u0131da ki gibidir.<\/p>\n

    \n
  1. \u0130hlal Davalar\u0131<\/li>\n
  2. \u0130ptal Davalar\u0131<\/li>\n
  3. Tespit (Hareketsizlik) Davalar\u0131<\/li>\n
  4. Tazminat (Tam Yarg\u0131) Davalar\u0131<\/li>\n
  5. Ceza Davalar\u0131<\/li>\n<\/ol>\n

    1. \u0130hlal Davalar\u0131<\/strong>
    \n\u0130hlal davas\u0131, birli\u011fe \u00fcye bir devletin birincil ya da ikincil hukuka ayk\u0131r\u0131 davranmas\u0131 durumunda a\u00e7\u0131lan bir davad\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle birli\u011fe \u00fcye bir devletin yapmas\u0131 ya da yapmamas\u0131 gereken bir davran\u0131\u015f\u0131 yerine getirmemesi durumunda ihlal davas\u0131 a\u00e7\u0131larak uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n

    \u0130hlal davas\u0131 yaln\u0131zca devletlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131labilir. Birli\u011fin di\u011fer organlar\u0131na, ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015filere bu davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130hlal davas\u0131 a\u00e7ma yetkisi Avrupa Birli\u011fi antla\u015fmas\u0131na g\u00f6re d\u00f6rt olu\u015fuma verilmi\u015ftir:<\/p>\n

      \n
    • Komisyon<\/li>\n
    • AB \u00dcyesi Herhangi Bir Devlet<\/li>\n
    • Avrupa Yat\u0131r\u0131m Bankas\u0131<\/li>\n
    • Avrupa Merkez Bankas\u0131<\/li>\n<\/ul>\n

      Uygulamada ihlal davas\u0131n\u0131n daha \u00e7ok birlik anla\u015fmalar\u0131n koruyucusu ve savunucusu olarak bilinen komisyon taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. AB \u00fcyesi bir devletin bu davay\u0131 a\u00e7maya s\u0131cak bakmamas\u0131n\u0131n sebebi dava edece\u011fi devlet ile siyasi bir problem ya\u015famak istememesidir. Ayr\u0131ca \u00fcye bir devlet do\u011frudan do\u011fruya dava a\u00e7amaz.7\u00a0<\/sup>\u00d6ncelikle ihtilaf\u0131 Konseye g\u00f6t\u00fcrmek zorundad\u0131r.
      \n\u0130hlal davas\u0131 idari ve yarg\u0131sal olmak \u00fczere iki a\u015famada g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130zlenecek s\u00fcre\u00e7, davay\u0131 kimin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir. (S\u00fcre\u00e7 PDF \u0130\u00e7erisine Eklenmi\u015ftir.)<\/p>\n

      2. \u0130ptal Davalar\u0131<\/strong>
      \nAdalet Divan\u0131n\u0131n g\u00f6revlerinden birisi de birlik organlar\u0131n\u0131n tasarruflar\u0131n\u0131 hukuken denetlemektir. Adalet Divan\u0131 tavsiye ve g\u00f6r\u00fc\u015fler hari\u00e7 olmak \u00fczere, yasama tasarruflar\u0131n\u0131n, Konsey, Komisyon ve Avrupa Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n tasarruflar\u0131n\u0131n ve Avrupa Parlamentosu\u2019nun ve Avrupa Birli\u011fi Zirvesi\u2019nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan hukuki etki do\u011furmas\u0131 ama\u00e7lanan tasarruflar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu denetler. T\u00fcz\u00fck, karar ve y\u00f6nergeler gibi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fileri ba\u011flayan kararlara kar\u015f\u0131 do\u011frudan iptal davas\u0131 a\u00e7mak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir ba\u015fka ifadeyle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sonu\u00e7 do\u011furmayan d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131 iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz.8\u00a0 <\/sup>\u0130ptal davas\u0131n\u0131 a\u00e7ma yetkisi:<\/p>\n

        \n
      • Herhangi bir \u00fcye devlete,<\/li>\n
      • Konseye,<\/li>\n
      • Avrupa Parlamentosuna,<\/li>\n
      • Komisyona,<\/li>\n
      • Avrupa Merkez Bankas\u0131na,<\/li>\n
      • Avrupa Say\u0131\u015ftay\u0131na,<\/li>\n
      • Ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filere,<\/li>\n<\/ul>\n

        Verilmi\u015ftir. Avrupa Birli\u011fi Antla\u015fmas\u0131na g\u00f6re her ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fi, muhatab\u0131 oldu\u011fu veya kendisini do\u011frudan ve bireysel olarak ilgilendiren tasarruflar ile kendisini do\u011frudan ilgilendiren ve uygulama tedbirleri al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmeyen d\u00fczenleyici tasarruflara kar\u015f\u0131 iptal davas\u0131 a\u00e7abilir.
        \n– Yetkisizlik,
        \n– Esasa \u0130li\u015fkin Sakatl\u0131k,
        \n– Kurucu Antla\u015fmalar\u0131n \u0130hlali,
        \n– Takdir Yetkisinin K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131lmas\u0131
        \nGibi durumlar iptal davas\u0131na konu olabilir. Ayr\u0131ca yetkisizlik durumu da kendi i\u00e7erisinde iki ayr\u0131 \u015fekilde incelenmelidir.<\/p>\n

        Mutlak Yetkisizlik:<\/strong> Birlik organlar\u0131n\u0131n sahip olmad\u0131klar\u0131 bir yetkiyi kullanmas\u0131 durumunda ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

        Nispi Yetkisizlik:<\/strong> Birlik organlar\u0131n\u0131n kurucu antla\u015fmalar ile kendilerine verilen yetkiyi yanl\u0131\u015f organa kulland\u0131rtmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin b\u00fct\u00e7e tasla\u011f\u0131n\u0131 Komisyon yerine Bakanlar Konseyi haz\u0131rlarsa nispi yetkisizlik sebebiyle iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir.
        \n\u0130ptal davalar\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre iki ayd\u0131r. Bu s\u00fcre yarg\u0131\u00e7 taraf\u0131ndan re\u2019sen olarak dikkate al\u0131n\u0131r ve s\u00fcresi ge\u00e7en d\u00fczenlemeler i\u00e7in iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz. Ancak bu durumun \u00e7ok ciddi hukuki s\u0131k\u0131nt\u0131lara sebebiyet vermesi bir hayli y\u00fcksek oldu\u011fundan olas\u0131 bir itilafta iptal edilmemi\u015f ancak hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen tasarrufa kar\u015f\u0131 def\u2019i ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Adalet Divan\u0131 def\u2019iyi kabul ederse ilgili tasarruf s\u00f6z konusu itilafta uygulanmayacakt\u0131r.<\/p>\n

        3. Tespit (Hareketsizlik) Davalar\u0131<\/strong>
        \nTespit davalar\u0131 kurucu antla\u015fmalar\u0131n iptal edildi\u011fi durumlarda Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi, Komisyon, Konsey ve Avrupa Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n hareketsiz kalmas\u0131 bir ba\u015fka ifadeyle karar almamas\u0131 nedeniyle \u00fcye devletler ve birli\u011fin di\u011fer organlar\u0131nca Adalet Divan\u0131nda kendilerine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava \u00e7e\u015fididir.<\/p>\n

        Prosed\u00fcr gere\u011fi tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce hareketsiz kalan organa ba\u015fvurulur ve iki ay i\u00e7erisinde geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapmas\u0131 beklenir. \u0130ki ayl\u0131k s\u00fcrenin ard\u0131ndan bir yan\u0131t al\u0131namazsa dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n

        4. Tazminat (Tam Yarg\u0131) Davalar\u0131<\/strong>
        \nBu dava \u00e7e\u015fidi akit d\u0131\u015f\u0131 sorumluluktan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00dcye devletler, Avrupa Birli\u011fi organ, kurum ve g\u00f6revlilerinin neden oldu\u011fu zararlar\u0131 hizmet kusuruna ba\u011fl\u0131 olarak tazmin etmek isteyebilir. Bu durumda Adalet Divan\u0131nda dava a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.
        \nZararlar\u0131n tazmini \u201culuslararas\u0131 ortak olan hukuk ilkelerine\u201d g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

        5. Ceza Davalar\u0131<\/strong>
        \nKonsey t\u00fcz\u00fcklerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen para cezalar\u0131n\u0131n Komisyon taraf\u0131ndan uygulanmas\u0131 sonucu tesis edilen kararlara kar\u015f\u0131da Adalet Divan\u0131na ba\u015fvurulabilir. Bu davalar, kendilerine Komisyonca para cezas\u0131 verilen \u00f6zel ki\u015filer taraf\u0131ndan Komisyon aleyhine a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davalar\u0131d\u0131r. Divan verilen cezay\u0131 iptal edebilece\u011fi gibi miktar\u0131n\u0131 azalt\u0131p y\u00fckseltebilir.9<\/sup><\/p>\n

          \n
        1. Avrupa Topluluklar\u0131 Adalet Divan\u0131 (TAD) 1952 y\u0131l\u0131nda faaliyete ge\u00e7mi\u015f, Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131 (ABAD) ise 1953 y\u0131l\u0131nda ATAD\u2019\u0131 da kapsayacak \u015fekilde faaliyete ge\u00e7mi\u015f bir organd\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle ABAD, TAD\u2019\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n
        2. Di\u011fer Ana Organlar \u0130\u00e7in Ayr\u0131ca Bak\u0131n\u0131z: Avrupa Konseyi, Konsey, Komisyon, Avrupa Parlamentosu, Avrupa Say\u0131\u015ftay\u0131 ve Avrupa Merkez Bankas\u0131. Bu organlar Avrupa Birli\u011fi antla\u015fmas\u0131nda belirtilmi\u015ftir.<\/li>\n
        3. \u015eu anda AB \u00fcyesi 28 devlet oldu\u011fundan dolay\u0131 ABAD\u2019ta hali haz\u0131rda 28 yarg\u0131\u00e7 g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/li>\n
        4. Uluslararas\u0131 Hukuk ve D\u0131\u015f \u0130\u015fler M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ABAD HK.<\/li>\n
        5. Birincil hukuk normlar\u0131 direkt olarak AB Hukukunun kurucu antla\u015fmalar\u0131, ikincil hukuk normlar\u0131ysa birincil hukuk normlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7\u0131kart\u0131lan yasal ara\u00e7lard\u0131r. \u00d6rne\u011fin t\u00fcz\u00fck, direktif, karar vb.<\/li>\n
        6. G\u00f6revi gere\u011fi, kendili\u011finden<\/li>\n
        7. Komisyon bir ihlalin olmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirir ya da \u00fc\u00e7 ay i\u00e7erisinde konu hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc beyan etmezse, \u015fik\u00e2yet\u00e7i olan devlet do\u011frudan Adalet Divan\u0131na dava a\u00e7abilir.<\/li>\n
        8. \u00d6rne\u011fin AB Genelgeleri ya da talimatnameleri.<\/li>\n
        9. T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Dergisi, 1998\/3 Sayfa: 1016<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          A. Giri\u015f Avrupa Birli\u011fi Adalet Divan\u0131 (ABAD) (\u0130ngilizcesi: European Court of Justice) ya da Avrupa Topluluklar\u0131 Adalet Divan\u0131 (TAD)1\u00a0\u00a0Avrupa Birli\u011fi (AB) i\u00e7erisinde yer alan en y\u00fcksek yarg\u0131 merci olup birli\u011fin ana organlar\u0131ndan birisidir.2\u00a0\u00a0Her \u00fcye devletin bir yarg\u0131c\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.3 Yarg\u0131\u00e7lar kendi \u00fclkelerinde en \u00fcst d\u00fczeyde yarg\u0131 g\u00f6revi ifa etmi\u015f ya da edecek yetkinli\u011fe sahip, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3882,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[139],"tags":[128,8,10,11,12,13],"class_list":["post-2390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa-birligi-hukuku","tag-akademik-yayinlar","tag-avrupa-birligi","tag-avrupa-birligi-hukuku","tag-dava-cesitleri","tag-ihlal-davasi","tag-iptal-davasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3883,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions\/3883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/galahukuk.com\/yayinlar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}